logo bloedsuiker
    Februari 2016
Last van pijnlijke slokdarm

Anouk van den Bosch (34) werkt bij een telecombedrijf. Zij heeft de laatste tijd veel last van haar slokdarm. Twee maanden geleden heeft ze een antibioticakuur gehad in verband met een ‘beginnende longontsteking’, zoals de dokter zei. Daarvan is zij goed hersteld, maar sindsdien houdt zij last van pijn achter het borstbeen die erger wordt als zij gegeten heeft. Eerder had zij ook wel eens last van maagzuur en oprispingen. Zij heeft al 26 jaar diabetes type 1. De diabetes is redelijk goed gereguleerd met een combinatie van langwerkende en drie tot viermaal daags ultrakortwerkende insuline. Zij heeft weinig last van complicaties, alleen wat albumine (eiwit) in de urine. Voor hoofdpijnen gebruikt zij soms pijnstillers, en voor microalbuminurie neemt ze enalapril. Zij is vanaf haar vijftiende geleidelijk zwaarder geworden. Inmiddels weegt zij 104 kg. Zij gebruikt af en toe Rennies, die nu onvoldoende helpen. Zij vraagt de huisarts of de antibiotica of andere medicijnen iets veroorzaakt kunnen hebben en wat er nu met haar slokdarm aan de hand is.

Kringspier houdt maaginhoud tegen
De slokdarm en de maag worden van elkaar gescheiden door een kringspier: een sfincter. Die is van belang omdat anders de maaginhoud met zuur en voedsel te makkelijk in de slokdarm kan komen. Dit kan irritatie van het slijmvlies veroorzaken. De sfincter moet dus goed afsluiten. Tijdens het eten en drinken moet deze juist ontspannen om het eten en drinken erdoor te laten. Ook bij boeren en dergelijke ontspant deze kringspier.

Hoe ontstaat gastro-oesofageale reflux?
Bij oesofagitis is de slokdarm ontstokenKomt er toch zuur en andere maaginhoud in de slokdarm, dan kan dat klachten veroorzaken. Het slijmvlies van de slokdarm raakt geïrriteerd. Kleine hoeveelheden veroorzaken in het algemeen geen klachten. Maar als de slokdarm hieraan langere tijd wordt blootgesteld, kan de slokdarm gaan ontsteken. Dit heet oesofagitis. De medische term voor de klachten van de slokdarm door het omhoog komen van maaginhoud is gastro-oesofageale reflux. Oesofagitis kan worden vastgesteld met een endoscopie of met zuurmetingen in de slokdarm (pH-meting).

Pijn achter het borstbeen
De pijn achter het borstbeen kan lijken op de pijn bij een hartinfarctDe klachten kunnen erg verschillen. De één heeft alleen last van zuur en oprispingen, terwijl bij een ander pijn achter het borstbeen op de voorgrond staat. Als er een kleine bloeding ontstaat kan iemand hierdoor zelfs zwarte ontlasting (melena) en bloedarmoede krijgen. De pijn achter het borstbeen kan krampend van karakter zijn en daardoor lijken op de pijn bij een hartinfarct. Met enige regelmaat worden mensen met deze pijn opgenomen op een hartbewaking, terwijl het dan later om gastro-oesofageale reflux blijkt te gaan. De krampende sensatie komt door krampen van de kringspier van de slokdarm, dat worden oesofagus-spasmen genoemd.

Oorzaken reflux en ontsteking van de slokdarm
Mensen met obesitas hebben een verhoogde kans op reflux en oesofagitis, evenals zwangerenReflux kan ontstaan als de kracht van de kringspier in het onderste deel van de slokdarm niet goed is. Dat kan gemeten worden door een slangetje met drukmeters in de slokdarm te plaatsen. Dat wordt manometrie genoemd. Ook is het mechanisme van ontspannen van de slokdarmsfincter van belang. Gebeurt dat op de verkeerde momenten dan kan de maaginhoud ook makkelijker omhoog. Een andere belangrijke oorzaak van reflux is als het middenrif niet meer goed sluit. Het bovenste stuk van de maag kan dan omhoog naar de borstholte. Zo een ‘middenrif-breuk’ komt relatief veel voor. Mensen met obesitas hebben een verhoogde kans op reflux en oesofagitis, evenals zwangeren. Bij diabetes zou vertraagde maagontlediging een rol kunnen spelen.

Galzuren en maaginhoud 
Naast de reflux zelf spelen ook andere factoren een rol bij het ontstaan van oesofagitis. Het verwijderen van zuur uit de slokdarm verloopt slechter bij mensen die weinig speeksel hebben. Niet alleen het zuur van de maaginhoud kan irritatie geven, maar ook galzuren, pancreasenzymen en voedselbestanddelen zelf.

Andere oorzaken van irritatie van de slokdarm   
Ook geneesmiddelen kunnen een ontsteking van de slokdarm veroorzaken. Hiervan zijn middelen die bij osteoporose gebruikt worden (zoals alendronaat en risedronaat) en pijnstillers zoals ibuprofen, naproxen, diclofenac en aspirine (NSAIDs) de bekendste. Maar ook antibiotica zoals doxycycline, tetracycline en clindamycine kunnen door directe prikkeling oesofagitis veroorzaken. Ook kan er een schimmelinfectie van de slokdarm ontstaan, bijvoorbeeld als mensen verzwakt zijn of het immuunsysteem door ziekte of medicijnen niet goed functioneert.

Behandeling van gastro-oesofageale reflux
Krachtige maagzuurremmers zijn vaak de belangrijkste stap in de behandelingEen belangrijke maatregel ter voorkoming van klachten bij iemand met reflux is het iets hoger (15 cm) plaatsen van het hoofdeind van het bed. Hierdoor komt in de nacht minder zuur en maaginhoud in de slokdarm. Onnodig veel en vet eten moet vermeden worden. Krachtige maagzuurremmers zoals omeprazol, pantoprazol, esomeprazol en lansoprazol zorgen ervoor dat er veel minder zuur in de slokdarm komt en zijn daarmee vaak de belangrijkste stap in de behandeling. Deze zijn effectiever dan Rennies en vergelijkbare middelen. Als er een ernstige middenrifbreuk is kan een operatie nodig zijn die ervoor zorgt dat de maag niet meer omhoog naar de borstholte kan.

Anouk van den Bosch
De huisarts legt uit dat haar klachten waarschijnlijk veroorzaakt worden door irritatie of ontsteking van de slokdarm. Bij haar obesitas zou zij een middenrifbreuk kunnen hebben, de klachten van maagzuur en oprispingen passen daarbij. Het is niet zo waarschijnlijk dat zij door de diabetes een gestoorde maagontlediging heeft: zij heeft nog helemaal geen tekenen van neuropathie (schade aan zenuwen). Daarnaast lijkt het erop dat de kuur doxycycline twee maanden geleden een en ander versterkt heeft. Ook heeft de huisarts haar laten controleren welke pijnstiller zij bij de drogist gehaald had. Dat blijkt naproxen te zijn. De huisarts heeft haar nu pantoprazol gegeven, de naproxen gestaakt en geadviseerd het hoofdeind van het bed te verhogen. De kans is groot dat de klachten hiermee zullen verbeteren. Mocht dat niet zo zijn, zal verder onderzoek gepland worden.

facebook google plus



victor en eelco
Wilt u een casus voorleggen aan Eelco Meesters en Victor Gerdes, internisten en hoofdredacteuren van Bloedsuiker? Mail deze naar: redactie@bloedsuiker.nl


sfincter is de kringspier tussen slokdarm en maag
De slokdarm en de maag worden van elkaar gescheiden door een kringspier: een sfincter. Die is van belang omdat anders de maaginhoud met zuur en voedsel te makkelijk in de slokdarm kan komen

@ shutterstock


breuk van het middenrif
Een belangrijke oorzaak van reflux is als het middenrif niet meer goed sluit. Het bovenste stuk van de maag kan dan omhoog naar de borstholte. Een ‘middenrif-breuk’ komt relatief veel voor

@ shutterstock