logo bloedsuiker
    December 2015
Moet ik de griepprik halen?

Dit voorjaar heeft Jantien de Ruiter (47) veel last gehad van hooikoorts, veel meer dan andere jaren. Sinds acht jaar heeft ze diabetes type 2 en hiervoor gebruikt ze metformine en insuline. De afgelopen jaren heeft zij geen griepprik gehaald bij de huisartsenpraktijk hoewel ze wel een uitnodiging had gekregen. Dat kwam vooral omdat zij het druk had met het starten van haar nieuwe bedrijf. Dit jaar overweegt zij de griepprik wel te halen. Zij is alleen bang dat zij er allergisch op zal reageren en een tante van haar had verteld dat zij meer last van haar neuropathie had gekregen door de griepprik. Jantien gaat dit met haar huisarts bespreken.

Jaarlijkse griepgevallen
Griep is een acute infectie van de luchtwegen die wordt veroorzaakt door het influenzavirus A of B. Het zijn besmettelijke virussen die jaarlijks een griepepidemie veroorzaken. In Nederland bezoeken elk jaar ongeveer 300.000 mensen de huisarts in verband met griep. Er wordt geschat dat het werkelijke aantal griepgevallen vijf tot tien keer hoger ligt: 1.5 tot 3 miljoen. In Nederland wordt elk jaar bij een netwerk van huisartspraktijken bijgehouden hoeveel griepgevallen er zijn. De gegevens van deze peilstations worden jaarlijks gepubliceerd (zie figuur). Infecties komen op alle leeftijden voor, maar bij jonge kinderen tussen nul en vier jaar vaker dan in bij de overige bevolking.

 201509incidentie van influenza.png

 201509wekelijkse aantal IAZ consulten.png

Ieder jaar een ander virus
Omdat het virus steeds verandert, kunnen mensen in volgende jaren opnieuw ziek worden door het virus. De meest voorkomende verschijnselen van griep zijn koude rillingen, hoofdpijn, spierpijn, koorts, keelpijn en droge hoest. Door de griepinfectie kunnen mensen sneller een bacteriële infectie krijgen zoals een middenoorontsteking (otitis media), bijholteontsteking (sinusitis) of longontsteking (pneumonie).

De griepprik is een vaccinatie tegen influenza
Jaarlijks kan er een vaccinatie tegen influenza gehaald worden: de griepprik. Omdat er ieder jaar andere virussen in het land rondwaren, is de griepprik gericht tegen de drie varianten die in dat jaar het meest voorkomen. Om het vaccin te maken wordt het virus eerst gekweekt in kippeneieren. Daarna worden de oppervlakte eiwitten die zorgen voor de immuunreactie eruit gezuiverd. Daarom mogen mensen met een allergie voor kippenei de griepprik niet krijgen. Ook wordt de griepprik niet gegeven tijdens een acute infectie. 

Jaarlijkse oproep voor de griepprik
De griepprik halveert de kans op een infectieMensen met diabetes krijgen elk jaar een uitnodiging voor de griepprik. Ook mensen met longziekten zoals astma, COPD, hart- en vaatziekten, hartfalen en hartklepafwijkingen, nierdialysepatiënten, een transplantatie, HIV, levercirrose en auto-immuunziekten worden opgeroepen. Daarnaast is vaccinatie ook gewenst voor mensen die werken in de zorg. Door de vaccinatie wordt de kans op een infectie ongeveer gehalveerd (50 – 70% lager). Ook is de kans op longontsteking en andere luchtweginfecties lager na de griepprik. Als mensen de griepprik jaarlijks herhalen gaat dat gepaard met een 10 tot 15% lagere kans te overlijden, met name tijdens een echte epidemie.

Griep verstoort de regulatie
Het is belangrijk tijdens een griep de glucosewaarden regelmatig te controlerenAls iemand met diabetes griep heeft, kan dat de regulatie van de glucosewaarden verstoren. Het kan dan lastig zijn te bepalen hoeveel insuline er gebruikt moet worden. Bij koorts is de gevoeligheid voor insuline vaak wat minder waardoor glucosewaarden stijgen. Tegelijkertijd neemt de eetlust af waardoor per maaltijd mogelijk minder koolhydraten opgenomen worden. Hierdoor vermindert de insulinebehoefte. Maar als iemand door de koorts een beetje uitgedroogd is, verhoogt dat de behoefte aan insuline juist weer. Dit geldt ook als iemand veel minder beweegt door de infectie. Bij gebruik van insuline is het dus belangrijk om in de dagen van een griepinfectie de glucosewaarden regelmatig te meten. Het is meestal niet nodig om medicijnen tegen de koorts te nemen, zoals paracetamol. Het is altijd raadzaam om voldoende water te blijven drinken.

Wat te doen bij griep?

  • drink voldoende water
  • probeer te blijven eten
  • blijf insuline gebruiken en meet regelmatig uw glucosewaarden
  • overleg bij hoge waarden (bij herhaling boven 15 mmol/l) met uw diabetesbehandelaar
  • bel altijd uw dokter als u insuline gebruikt en moet braken.

Ketoacidose als gevolg van griep
Als iemand met diabetes door de griep helemaal niet eet, is de kans op ontregeling nog groter. Ook dan is het nodig om insuline te blijven gebruiken, met name de langwerkende insuline of de basale insuline bij pomptherapie. Als iemand ook gaat braken moet altijd contact opgenomen worden met de diabetesbehandelaar. Er kan dan een ketoacidose optreden; een absoluut insulinetekort waardoor er een levensbedreigende situatie kan ontstaan als er niet op tijd wordt ingegrepen. Het is niet makkelijk om te onderscheiden of iemand braakt als gevolg van de infectie of als gevolg van een ketoacidose. Dus neem het zekere voor het onzekere. Ook voor iemand die alleen tabletten gebruikt voor diabetes, is het verstandig bij een stevige griepinfectie te overleggen met de diabetesbehandelaar.

Minder mensen halen de griepprik
Mensen met diabetes lopen een hoger risico op de griep. Bovendien hebben ze ook vaker last van complicaties, zoals bijvoorbeeld een longontsteking. Daarom worden mensen met diabetes opgeroepen voor de vaccinatie. Het blijkt dat lang niet alle mensen met diabetes de griepprik halen. Uit onderzoek blijkt dat mensen met diabetes die ook longproblemen hebben, zoals astma of COPD, die ouder dan 65 jaar zijn en degenen die meer medicijnen gebruiken (bloeddrukverlagende en cholesterolverlagende medicijnen) zich vaker laten vaccineren. In Nederland wordt sinds 2008 steeds iets minder gevaccineerd. In 2008 haalde 71.5% van degenen die ervoor in aanmerking kwamen de prik. Daarna daalde het elk jaar een beetje tot 59.6% in 2013. Ook bij de mensen met diabetes was deze daling zichtbaar.

Jantien de Ruiter
Jantien heeft weliswaar hooikoorts maar voor zover zij weet geen allergie voor kippenei of andere voeding. Zij mag de griepprik van de huisarts dan ook gewoon krijgen. Ook kan hij haar geruststellen wat betreft de neuropathie. De griepprik heeft geen invloed op een al bestaande diabetische neuropathie. Bekende bijwerkingen van de griepprik zijn klachten van hoofdpijn, zweten, spierpijn, gewrichtspijn, koorts, malaise, rillingen of vermoeidheid. Dit verdwijnt meestal na één tot twee dagen. Ook kan er een paar dagen roodheid of pijn zijn op de plaats van de injectie. Jantien besluit samen met haar huisarts dat zij de griepprik dit jaar wel gaat halen.

facebook google plus



victor en eelco
Wilt u een casus voorleggen aan Eelco Meesters en Victor Gerdes, internisten en hoofdredacteuren van Bloedsuiker? Mail deze naar: redactie@bloedsuiker.nl