logo bloedsuiker
    Oktober 2015
Gestoorde nacht door slaapapneu of hypo’s?

Marjan Westdijk (39) werkt al jaren bij een manege in het zuiden van het land. Zij heeft twee kinderen van veertien en elf jaar en heeft type 1 diabetes sinds haar achtste. Haar diabetes is meestal goed gereguleerd geweest. Zij heeft daar altijd erg haar best voor gedaan en zij heeft nog geen complicaties van haar diabetes. Het is haar opgevallen dat zij het laatste jaar overdag meer last heeft van vermoeidheid. Haar internist heeft extra bloedonderzoek laten doen, maar daarbij geen ijzergebrek, schildklierprobleem of andere verklaring gevonden. De HbA1c-waarde was 50 mM/M. Marjan vraagt zich af of er iets met het slapen niet in orde is, want zij is soms ‘s ochtends al moe.

Hersenen hebben rust nodig
Om goed te functioneren moeten wij op gezette tijden slapen, bij voorkeur ‘s nachts. Onze hersenen hebben die rust en de tijdelijke afwezigheid van bewustzijn echt nodig. Hoeveel uur slaap wij elk etmaal nodig hebben verschilt nogal tussen mensen. Ook hebben jonge kinderen veel meer slaap nodig dan wat oudere kinderen, die op hun beurt gemiddeld weer meer slaap nodig hebben dan volwassenen.

De verschillende slaapfases
Tijdens de REM-fase zijn de dromen het levendigstDe slaap is niet de hele nacht hetzelfde. Er is sprake van verschillende fases die door de hersenen en de hersenstam gereguleerd worden. Door uitgebreid onderzoek weten we steeds meer over de verschillende slaapfases. Hierbij is onder andere gekeken naar elektrische activiteit in de hersenen, in de spieren en in de oogspieren. Zo is er de REM-slaap (Rapid Eye Movement). In deze fase zijn er snelle oogbewegingen. Tijdens de REM-fase zijn de dromen het levendigst en als je wakker wordt uit je REM-slaap, herinner je ook vaak een deel van de droom. Bij de non-REM-slaap zijn de oogbewegingen veel langzamer en zijn de spieren slap. De non-REM-slaap kan je verdelen in een periode van lichte slaap en een periode van diepe slaap. In het begin van de nacht is de periode van diepe slaap langer terwijl aan het eind van de nacht er naar verhouding meer REM-slaap is.

Oorzaken van slaapstoornissen
Ploegendiensten kunnen ten koste gaan van de slaapkwaliteitEr bestaan verschillende slaapstoornissen. Iemand kan bijvoorbeeld veel te lang, of juist veel te kort slapen. Ook kan de slaap te vaak onderbroken worden. Als de slaapfases niet goed verlopen, bijvoorbeeld veel te korte diepe slaap, rust je niet goed uit. Dit kan door bepaalde hersenziektes of geneesmiddelen optreden. Als iemand door zijn werk telkens op andere tijden slaapt, kan dit ten koste gaan van de slaapkwaliteit, bijvoorbeeld bij het werken in ploegendiensten. Een slaapstoornis kan ook veroorzaakt worden door krampen en onrustige benen, ook wel restless legs genoemd.

OSAS of slaapapneu
Bij een slaapapneu krijgt iemand tijdens de slaap telkens een zuurstofgebrekEen probleem waar je de laatste tijd meer van hoort is het Obstructief Slaap Apneu Syndroom (OSAS). Hierbij wordt tijdens de slaap de luchtweg vaak afgesloten door een obstructie. Dit kan bijvoorbeeld de tong zijn die naar achteren zakt. Hierdoor krijgt iemand tijdens de slaap telkens een zuurstofgebrek. Dit heeft tot gevolg dat de hersenen de slaapfases niet goed kunnen doorlopen. De kwaliteit van slaap kan erg gestoord zijn. Deze mensen snurken vaak veel en schrikken ‘s nachts geregeld wakker. Dit kan gepaard gaan met een luide snurk. Bij mensen met apneu kan de adem wel tot zestig keer per uur stokken en de ademstilstanden kunnen wel twee minuten duren. Obesitas is een risicofactor voor slaapapneu.

Diabetes en slaapstoornissen
Bij mensen met type 2 diabetes bleek 37% slaapapneu te hebbenEr is nog niet heel veel bekend over diabetes en slaap. Mensen met slaapapneu hebben wel vaker obesitas, wat weer een risicofactor voor type 2 diabetes is. Slaapapneu is bovendien een risicofactor voor hoge bloeddruk en hartfalen. Deze slaapstoornis is dus ongunstig voor iemand met diabetes. Bij een onderzoek bij mensen met type 2 diabetes bleek 37% van de mensen slaapapneu te hebben. Het kwam vaker voor bij mensen met neuropathie, nefropathie, hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten. Bij een onderzoek bij mensen met type 1 diabetes werden vergelijkbare getallen gevonden: 46% had een apneusyndroom, 19% in ernstige mate. Bij mensen met type 1 spelen dezelfde risicofactoren een rol als bij type 2 diabetes (overgewicht, neuropathie, nefropathie, hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten). Daarnaast leek ook van belang hoe lang iemand al diabetes had.

Slaapproblemen bij kinderen met diabetes type 1
Kinderen met minder slaapkwaliteit scoorden wat slechter bij testen voor uitvoerende taken en gedragOok kinderen met type 1 diabetes kunnen al slaapproblemen hebben. Dat bleek toen 49 kinderen en adolescenten met type 1 diabetes vergeleken werden met controlepersonen van dezelfde leeftijd. Verdere analyses lieten zien dat de kinderen met minder slaapkwaliteit wat slechter scoorden bij testen voor uitvoerende taken en gedrag. Dat suggereert dat de relatie tussen type 1 diabetes en slaap invloed heeft op het functioneren overdag. Dat zou kunnen liggen aan hypo’s in de nacht of hinder van de pomp, maar dat was in dit onderzoek niet bekeken.

Invloed van insulinepomp op slaap
Bij navraag blijken mensen ’s nachts niet veel last te hebben van de insulinepomp. Ongeveer 90% van de mensen is na vijf jaar tevreden over het gebruik van de pomp en heeft weinig klachten op het gebied van werk, slaap en bezigheden in vrije tijd, terwijl er wel hinder wordt aangegeven bij sport en seks.

Verstoren hypo’s de slaap?
Bij mensen met type 1 diabetes hebben ze met een sensor gemeten hoe vaak er hypo’s optreden in de verschillende fases van de slaap. Gedurende de lichte slaap en de REM-slaap bleek iets meer dan 5% glucosewaarden onder de 2.8 mmol/l te hebben. Bij de diepe slaap is dit maar 0.5%. Echter, een milde hypo verstoort de lichte slaap of REM-slaap niet, terwijl mensen wel uit hun diepe slaap worden gehaald door een hypo. Waarschijnlijk verstoren hypo’s de diepe slaap.

Marjan Westdijk
Marjan heeft de basaalstand van haar insulinepomp wat aangepast Volgens haar man en kinderen snurkt Marjan niet. Ook hebben zij niet bemerkt dat zij wakker schrikt of adempauzes heeft in de nacht. Zij gaat ook meestal op tijd naar bed en heeft geen medicatie die de slaap beïnvloedt. Zij is allang gewend aan de pomp en ervaart geen hinder bij het slapen. Omdat de glucosewaarden scherp gereguleerd zijn kwam de diabetesverpleegkundige met de suggestie om de basaalstand van de pomp iets aan te passen, net iets minder insuline gedurende de nacht. Marjan heeft dat vervolgens twee weken geprobeerd en heeft de indruk dat het nu echt beter gaat.

Meer lezen over slaapapneu? www.apneuvereniging.nl

10 Tips voor een betere nachtrust

facebook google plus



victor en eelco
Wilt u een casus voorleggen aan Eelco Meesters en Victor Gerdes, internisten en hoofdredacteuren van Bloedsuiker? Mail deze naar: redactie@bloedsuiker.nl


Heeft diabetes invloed op de slaap