logo bloedsuiker
    September 2015
Koolhydraten tellen, belangrijk maar lastig

Koolhydraten, koolhydraten, koolhydraten. Waarom draait er toch zoveel om koolhydraten bij mensen met diabetes? En wat maakt het zo lastig om zicht te krijgen op de koolhydraatinname? Diëtist Gerda van Rooijen legt uit waarom het tellen van koolhydraten belangrijk, maar ook lastig is bij diabetes. En, hoe krijgt u meer zicht op koolhydraten?

Wat is nu eigenlijk een koolhydraat?
Koolhydraten laten de glucosespiegel stijgen “Koolhydraten zijn voedingssuikers. Ze worden in het bloed opgenomen als suiker (glucose). Er zijn verschillende voedingssuikers, bijvoorbeeld fructose in fruit en lactose in melk. De ene voedingssuiker wordt sneller opgenomen in het bloed dan de andere, dat is het grootste verschil. In heel veel producten zitten koolhydraten. Ze spelen zo’n belangrijke rol bij diabetes omdat ze de glucosespiegel laten stijgen. Daarom stemmen mensen met diabetes het aantal eenheden insuline dat ze toedienen af op hun koolhydraatinname.”

Koolhydraatrijke producten
In veel producten zitten koolhydraten, maar dit zijn enkele voorbeelden van koolhydraatrijke producten: suiker, snoep, koekjes, frisdrank, vruchten(sap), brood, pasta en rijst.

Wat is het verschil tussen calorieën en koolhydraten?
“Het aantal calorieën dat uit onze dagelijkse voeding komt, staat voor de energie die ons voedsel levert. Je totale calorieopname haal je uit koolhydraten, vetten en eiwitten.”

Maar hoe zit het dan met eiwitten en vetten?
Eiwitten en vetten hebben minder invloed op de glucosewaarden “Eiwitten en vetten leveren ook energie, maar worden niet direct omgezet naar suiker. Daarom hebben ze minder invloed op de glucosewaarden. Toch zijn er al landen waar mensen met diabetes, naast de koolhydraten ook hun eiwitten meenemen in het berekenen van hun insulinedosis. Een klein percentage van de eiwitten wordt in de lever omgezet naar glucose. Hoeveel dit is, is onder meer afhankelijk van het aantal grammen koolhydraten en eiwitten dat iemand eet.”

Bent u een voorstander van koolhydraatarm eten bij diabetes?
“De laatste jaren groeit de belangstelling voor koolhydraatarm eten, ook in de spreekkamer. In de nieuwe voedingsrichtlijn voor mensen met diabetes is de geadviseerde totale hoeveelheid koolhydraten ook iets verlaagd. In de praktijk zie ik dat mensen betere glucosewaarden krijgen als ze hun koolhydraten beperken. Ook is het effectief bij mensen die willen afvallen. Toch moeten we voorzichtig blijven. Er zijn nog geen lange termijn onderzoeksresultaten bekend. Ook blijkt dat veel mensen het niet vol houden om lange tijd streng koolhydraatarm te eten. Ons eetpatroon is ook erg op koolhydraten georiënteerd.”

Het zijn dus vooral de koolhydraten die van invloed zijn op de glucosewaarden. Maar waarom vinden mensen het tellen van koolhydraten zo lastig?
Als je weet hoeveel koolhydraten 100 gram pasta bevat, weet je nog niet hoeveel koolhydraten er op je bord liggen “Veel ziekenhuizen werken met koolhydratenlijsten. Ook zijn er boeken en apps verkrijgbaar waarmee mensen hun koolhydraten kunnen tellen. Op de verpakking van voedingsmiddelen kun je vaak ook zien hoeveel koolhydraten een product bevat. Maar in de praktijk blijkt het vaak lastig om de portie te bepalen. Als je weet hoeveel koolhydraten 100 gram pasta bevat, weet je nog niet hoeveel koolhydraten er zitten in de portie die jij opschept. Hetzelfde geldt voor een dik of dun besmeerde boterham met chocoladepasta. Vooral het inschatten van de juiste portiegrootte is vaak lastig.”

Een middagje rond de keukentafel is uw advies?
“Ja, zoals gezegd is het moeilijk om zicht te krijgen op de portiegroottes. Ook is het geen haalbare kaart om elke dag alle voedingsmiddelen op een weegschaal te leggen. Daarom adviseer ik mijn klanten om bijvoorbeeld eens per jaar rond de keukentafel te gaan zitten om te berekenen hoeveel koolhydraten hun portie pasta, rijst, cruesli et cetera bevat. Weeg bijvoorbeeld een boterham zonder beleg en vervolgens met beleg. Daarna kun je uitrekenen hoeveel koolhydraten de boterham met beleg bevat. Ik heb klanten die foto’s maken van de maaltijden die ze vaak eten. Ze hangen deze aan de binnenkant van hun keukenkastje en zetten erbij hoeveel koolhydraten die maaltijd bevat. Op deze manier kun je in één middag al heel ver komen.”

En waarom geven de drie p’s - patat, pizza en pannenkoeken - vaak zoveel problemen?
Door het vet uit de maaltijd worden de koolhydraten vertraagd opgenomen “Tja, dit geeft direct aan hoe gecompliceerd het kan zijn. Patat, pizza en pannenkoeken zijn zowel koolhydraat- als vetrijke maaltijden. Als je de insuline toedient op basis van het aantal koolhydraten, kun je bedrogen uitkomen omdat deze vaak langzamer worden opgenomen dan normaalgesproken vanwege het hoge vetgehalte. Door het vet uit de maaltijd worden de koolhydraten namelijk vertraagd opgenomen. Dit kan erin resulteren dat iemand vlak na het toedienen hypo’s krijgt of juist uren na het eten hypers.”

Wat adviseert u mensen die aan de slag willen met het tellen van koolhydraten?
“Vraag hulp van uw diabetesverpleegkundige en diëtist. Wij helpen heel veel mensen met het leren tellen van koolhydraten en het berekenen van de insuline-koolhydraatratio. Schaam u niet als u moeite heeft met rekenen, want dat hebben heel veel mensen. Ik zie ook mensen waarbij het tijden goed gaat, maar ook tijden helemaal niet. Accepteer dat ook van uzelf, want dat hoort bij een chronische ziekte. Tot slot, maak gebruik van de hulpmiddelen die er zijn zoals boluswizardfuncties op insulinepompen, koolhydraatlijsten en apps.”

Nieuwe app Platemate
Binnenkort introduceert SweetBee de app Platemate waarmee u uit een voedseldatabank de producten kunt kiezen die u gaat eten en drinken. Deze ‘legt’ u op een virtueel bord, kopje of dessertbordje van het scherm van uw smartphone of tablet. U kunt zelf de portiegrootte bepalen door deze groter of kleiner te maken, afhankelijk van hoeveel u gaat eten. Vervolgens telt de app de koolhydraten van de bewuste maaltijd op. Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan deze app en daarna zal het tellen van koolhydraten een stuk gemakkelijker worden. De app is mede mogelijk gemaakt door OneTouch® glucosemeters en Diabetesvereniging Nederland.

Wij houden u op de hoogte
Wilt u als één van de eersten weten wanneer deze nieuwe app gereed is? Volg ons op Twitter of stuur een mail naar redactie@bloedsuiker.nl . Wij houden u op de hoogte.

facebook google plus



koolhydraat-insulineratio
Illustratie: René Leisink


Gerda van Rooijen
Gerda van Rooijen werkt al ruim twaalf jaar als diëtist bij het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg. Ze is gespecialiseerd in de begeleiding van mensen met diabetes. Als zodanig is zij ook een redactieadviesraadlid van Bloedsuiker.


Nieuwe app Platemate
Binnenkort introduceert SweetBee de app Platemate waarmee u uit een voedseldatabank de producten kunt kiezen die u gaat eten en drinken. Deze ‘legt’ u op een virtueel bord, kopje of dessertbordje van het scherm van uw smartphone of tablet. U kunt zelf de portiegrootte bepalen door deze groter of kleiner te maken, afhankelijk van hoeveel u gaat eten. Vervolgens telt de app de koolhydraten van de bewuste maaltijd op. Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan deze app en daarna zal het tellen van koolhydraten een stuk gemakkelijker worden. De app is mede mogelijk gemaakt door OneTouch® glucosemeters en Diabetesvereniging Nederland.

Wij houden u op de hoogte
Wilt u als één van de eersten weten wanneer deze nieuwe app gereed is? Volg ons op Twitter of stuur een mail naar redactie@bloedsuiker.nl. Wij houden u op de hoogte.