logo bloedsuiker
    September 2015
Heeft jicht te maken met diabetes?

Ben Meijer (47) heeft diabetes type 1. Hij is gisteren bij de huisarts geweest met gemene pijn bij zijn rechter grote teen. Het gewricht bij de teen was helemaal rood en dik, volgens de huisarts waarschijnlijk door jicht. Ben heeft naast zijn diabetes ook fors overgewicht en een te hoge bloeddruk. Twee jaar geleden heeft hij een TIA gehad, een aanval die lijkt op een herseninfarct maar waarvan de verschijnselen na een paar uur weer verdwijnen. Ben heeft tot zijn veertigste in de horeca gewerkt. Zijn nierfunctie is nog wel goed maar de laatste jaren heeft hij een beetje eiwit in de urine, ook wel microalbuminurie genoemd. Naast insuline gebruikt hij lisinopril en hydrochloorthiazide voor de bloeddruk en aspirine en de cholesterolverlager simvastatine ter voorkoming van complicaties aan zijn bloedvaten. De huisarts heeft hem diclofenac gegeven voor de pijn. Eenmaal thuis vraagt Ben zich af of de jicht niet behandeld moet worden en of het iets te maken heeft met zijn diabetes? Hij gaat daarvoor de huisartsenpraktijk mailen.

Jicht en nierstenen
Als iemand langdurig veel urinezuur in het lichaam heeft, kan iemand last krijgen van ontstoken gewrichten Urinezuur is een afbraakproduct dat iedereen in een bepaalde concentratie in het bloed heeft. Urinezuur ontstaat als purine wordt afgebroken. Purine zit in cellen, dus als er veel afbraak van cellen is, leidt dat tot een stijging van urinezuur. Ook in bepaald voedsel zit veel purine, zoals orgaanvlees, peulvruchten, spinazie, wild, vis en zeevruchten. Als iemand langdurig veel urinezuur in het lichaam heeft, ontstaan er kristallen in het lichaam. Deze kunnen neerslaan in de weefsels. Als dat gebeurt, kan iemand last krijgen van ontstoken gewrichten, maar ook van nierstenen. Sommige mensen hebben zelfs neerslagen van urinezuur onder de huid, dat worden tophi genoemd.

Oorzaken van jicht

Jicht kan meerdere oorzaken hebben:

  • aanleg
  • verhoogde productie van purine
  • het eten van purinerijke voeding
  • verminderde uitscheiding van urinezuur
  • sommige tumoren 
  • chemotherapie (als er veel tumorcellen sterven)
  • fors alcoholgebruik
  • een grote operatie
  • een groot ongeluk
  • ernstige obesitas
  • uitdroging en bepaalde medicijnen kunnen de uitscheiding van urinezuur verminderen

Relatie jicht en diabetes
Ongeveer een kwart van de mensen die jicht heeft, heeft diabetes In verschillende onderzoeken is de relatie tussen jicht en diabetes onderzocht. Het blijkt dat ongeveer een kwart van de mensen met jicht diabetes heeft. Als mensen met jicht vergeleken worden met mensen met osteoartritis (een vorm van gewrichtsontsteking) blijkt dat de mensen met jicht ongeveer 50% vaker diabetes krijgen. Ook is het zo dat mensen met prediabetes, de voorfase van type 2 diabetes, vaker jicht krijgen.

Jicht en diabetes; de kip of het ei?
Jicht en diabetes hebben deels dezelfde risicofactoren Het hoeft zeker niet zo te zijn dat jicht diabetes veroorzaakt of omgekeerd dat diabetes leidt tot jicht. De verklaring berust vooral op het feit dat de beide aandoeningen deels dezelfde risicofactoren hebben. Hiervan is overgewicht de belangrijkste. Ook hebben veel mensen met diabetes type 2 een leefstijl gehad waarbij zij meer voedsel gebruikten die tot hogere urinezuurwaarden leidt. Bovendien krijgen mensen met diabetes vaak medicijnen die het risico op jicht verhogen. Met name plastabletten voor de behandeling van hoge bloeddruk of hartfalen verhogen het risico op jicht. In mindere mate kan een lage dosis aspirine, wat mensen met diabetes gebruiken als zij een hartinfarct, TIA of herseninfarct gehad hebben, ook het risico verhogen.

De behandeling van jicht 
Bij iemand met jicht wordt onderscheid gemaakt tussen de behandeling van de acute pijnklachten en de maatregelen ter voorkoming van nieuwe aanvallen. Om de pijn te bestrijden worden vaak pijnstillers gegeven zoals diclofenac, ibuprofen of naproxen, de zogenaamde NSAIDís. Deze zijn effectief, maar sommige mensen mogen ze niet gebruiken vanwege de bijwerkingen. NSAIDís kunnen maagklachten veroorzaken, een ongunstig effect hebben op nieren en bloedvaten of tot gevolg hebben dat mensen vocht vasthouden. Als alternatief worden dan wel colchicine of prednison voorgeschreven om de pijn te verminderen.

Maatregelen om een jichtaanval te voorkomen
Het is onduidelijk of een ander voedingspatroon de kans op nieuwe jichtaanvallen kan verminderen Als iemand een jichtaanval heeft gehad, is het belangrijk maatregelen te treffen om een nieuwe te voorkomen. Bepaalde voeding draagt bij aan het ontstaan van urinezuurkristallen en later een eerste jichtaanval. Toch is het onduidelijk of het veranderen van het voedingspatroon de kans op nieuwe aanvallen kan verminderen. De arts zal wel kijken of iemand medicijnen gebruikt die de kans op nieuwe aanvallen vergroten, zoals plastabletten. Als iemand vaker aanvallen heeft, een paar keer per jaar, kan begonnen worden met tabletten allopurinol. Deze verlagen de productie van urinezuur in het lichaam en verlagen de kans op een nieuwe aanvallen aanzienlijk. Als iemand allopurinol niet verdraagt wordt ook wel benzbromaron gegeven, een middel dat ervoor zorgt dat je urinezuur beter uitplast. Ook wordt wel dagelijks een lage dosis colchicine gegeven ter voorkoming van jichtaanvallen.

Ben Meijer
Ben heeft inmiddels een reactie per mail gehad van zijn huisarts. Omdat hij niet eerder een jichtaanval heeft gehad, hoeft hij geen medicijn (allopurinol) te gebruiken om nieuwe aanvallen te voorkomen. Wel geeft de huisarts aan dat de hydrochloorthiazide, een plastablet, vervangen zal worden door een ander bloeddrukverlagend middel. De aspirine mag Ben gewoon blijven gebruiken. Tenslotte meldt de huisarts dat diabetes type 1 geen risicofactor is voor jicht. Echter, zijn overgewicht en voormalige leefstijl waarin hij veel alcohol dronk, spelen wel mee. Ben is gerustgesteld door de antwoorden en maakt een afspraak voor over twee weken.

 

 

facebook google plus



victor en eelco
Wilt u een casus voorleggen aan Eelco Meesters en Victor Gerdes, internisten en hoofdredacteuren van Bloedsuiker? Mail deze naar: redactie@bloedsuiker.nl


Jicht en diabetes
Ongeveer een kwart van de mensen die jicht heeft, heeft diabetes. Beide aandoeningen hebben deels dezelfde risicofactoren