logo bloedsuiker
    Maart nr 2 2015
Een stijve hand en kromme ringvinger
Ronald van de Brink (54) heeft 41 jaar diabetes type 1. Hij speelt piano en heeft sinds kort een stijf gevoel aan de binnenzijde van zijn rechterhand. Het doet geen pijn maar zijn ringvinger blijft een beetje krom staan. Verder heeft hij weinig diabetescomplicaties. De oogarts heeft een milde retinopathie gevonden en bij het jaarlijkse urineonderzoek werd twee jaar geleden voor het eerst microalbuminurie, een klein beetje eiwitverlies als teken van beginnende nierschade, gevonden. In zijn vrije tijd speelt hij piano in een band. Een paar jaar geleden had hij al eens problemen met het buigen en strekken van de middelvinger van zijn linkerhand. Dat deed wel pijn, maar is vanzelf overgegaan. Nu maakt hij zich zorgen over de stijfheid. Bij de volgende diabetescontrole gaat hij vragen wat het is en of hij er iets aan moet laten doen.

Problemen aan de handen bij diabetes

66% had stijfheid of andere problemen aan de handen Bij diabetes komen relatief vaak complicaties aan de handen voor. Vorige maand bespraken wij het carpaal tunnel syndroom. Hierbij is een zenuw van de hand bekneld ter hoogte van de pols. Bij diabetes kunnen ook klachten van stijfheid van de handen, problemen van een buigpees van één vinger (een triggervinger), vorming van bindweefselstrengen in de handpalm (ziekte van Dupuytren) en problemen van de zenuwen van de handen (neuropathie) voorkomen. Deze problemen kunnen ook bestaan bij mensen zonder diabetes, maar mensen met diabetes hebben er wel vaker last van. In een groot onderzoek werden meer dan twaalfhonderd mensen met type 1 diabetes 24 jaar gevolgd. Hiervan had na 24 jaar 66% stijfheid of andere problemen aan de handen. De aanwezigheid hiervan nam toe met de leeftijd, slechtere diabetesregulatie en de aanwezigheid van andere complicaties van diabetes zoals retinopathie.

Stijve handen
Door diabetes kan stijfheid van de handen ontstaan. Dit wordt cheiroarthropathie genoemd. In bindweefsel, spieren en gewrichten zit de stof collageen. Als dat collageen meer versuikerd raakt door hoge suikerwaarden, ontstaat stijfheid van bindweefsel, gewrichten en spieren. Mensen met diabetes die hier last van hebben kunnen hun vingers minder goed strekken, maar ook minder goed een vuist maken. Als iemand met cheiroathropathie de vingers wil strekken alsof hij bidt, komen de vingers niet tegen elkaar. Dit wordt ook wel het ‘prayer sign’ genoemd. De behandeling van cheiroarthropathie bestaat vooral uit het doen van oefeningen, indien nodig onder begeleiding van een fysiotherapeut.

Ziekte van Dupuytren
Mannen hebben er vaker last van dan vrouwen, ook komt het vaker in bepaalde families voorBij de ziekte van Dupuytren is er een verharding van bindweefsel in de palm van de hand te voelen. Het gaat hierbij om een bindweefselstreng waardoor de pink, ringvinger of middelvinger krom blijft staan. Meestal doet het geen pijn. Het is hiermee wel moeilijker om een vuist te maken of kracht te zetten. Mannen hebben er vaker last van dan vrouwen. Het komt ook vaker in bepaalde families voor, er is dus ook sprake van aanleg. Het komt weinig voor bij mensen met een donkere huidskleur. Naast diabetes en aanleg zijn roken en alcohol risicofactoren.

Oefeningen
De ziekte van Dupuytren komt voor bij ongeveer 20 tot 40% procent van de mensen met diabetes. De aanwezigheid van Dupuytren bij mensen met diabetes hangt samen met leeftijd en hoe lang iemand al diabetes heeft. Het beloop is vaak vrij mild en traag waardoor veel mensen het niet direct laten behandelen. Door het doen van oefeningen direct vanaf het begin kan de vinger wat beter gebruikt worden, maar ook dan kan de vinger uiteindelijk te stijf worden. Dan kan een operatie helpen.

Triggervinger
De verdikking is dikwijls te voelen. Het gaat meestal om de pees van de ringvinger, de duim of de middelvinger Bij een triggervinger is de buigpees van een van de vingers verdikt geraakt. Vaak is deze pees pijnlijk als je erop drukt, maar bovendien blijft de verdikte pees hangen bij een bandje in de handpalm waardoor de vinger krom blijft staan. De verdikking is dikwijls te voelen. Het gaat meestal om de pees van de ringvinger, de duim of de middelvinger. Onder jongeren met type 1 diabetes bleek 5% een triggervinger te hebben. Onder mensen met type 2 diabetes, gemiddeld ouder dan zestig jaar, ligt dat rond de 15%. Als je de vinger een periode ontziet, kunnen de klachten verbeteren zonder dat er behandeling nodig is. Helaas lukt dit niet altijd. Dan kan de dokter een injectie met corticosteroïden, ontstekingsremmende medicijnen, geven. Als dat ook onvoldoende helpt kan een operatie nodig zijn. Corticosteroïden kunnen wel invloed hebben op de diabetesregulatie. Bespreek dit met uw behandelaar.

Neuropathie en carpaal tunnel syndroom
Neuropathieklachten komen niet alleen bij de voeten voor maar ook de zenuwen van de handen kunnen aangetast zijn. Neuropathie veroorzaakt meestal alleen klachten van tintelingen in de vingers, een verminderd gevoel of een doof gevoel. Als de neuropathie toeneemt kan dit ook de spierkracht in de handen doen afnemen en pijnen veroorzaken. Het carpaal tunnel syndroom kwam vorige maand al aan bod.

Ronald van den Brink
Ronald van den Brink blijkt de ziekte van Dupuytren te hebben. Zijn vader, die al jaren geleden overleden is, had het ook in milde mate, en een neef van vaderszijde is er vorig jaar aan geopereerd. Het komt dus in zijn familie voor. De huisarts vond de klachten nog meevallen en behalve oefeningen hoeft Ronald niets te doen. De problemen van de middelvinger van de linkerhand staan hier los van: hij had toen een triggervinger. Dat is hersteld. Het pianospelen ging een tijdje minder goed, maar inmiddels is hij aan de wat stijve en kromme ringvinger gewend en treedt hij weer met veel plezier op.

Lees ook:
Stijve vingers en een pijnlijke schouder

facebook google plus



victor en eelco
Wilt u een casus voorleggen aan Eelco Meesters en Victor Gerdes, internisten en hoofdredacteuren van Bloedsuiker? Mail deze naar: redactie@bloedsuiker.nl


prayer sign


prayer sign diabetes
Mensen met diabetische cheiroarthropathie(verstijving van de vingers) kunnen de vingers niet meer helemaal strekken. Er ontstaat een open ruimte bij het maken van een gebedsteken. Dit wordt ook wel prayer sign genoemd


dupuytren
Bij de ziekte van Dupuytren is er een verharding van bindweefsel in de palm van de hand te voelen. Het gaat hierbij om een bindweefselstreng waardoor de pink, ringvinger of middelvinger krom blijft staan