logo bloedsuiker
    Uitgave 9- 2013, jaargang 28
Vitamine B12 tekort ondanks gezonde, gevarieerde voeding

Ellen Groen (54) komt uit een familie waar verschillende mensen type 2 diabetes hebben. Onder andere haar moeder en haar oudere broer. Sinds haar 41ste heeft zij zelf type 2 diabetes waarvoor zij al lang metformine gebruikt. Later zijn daar tabletten gliclazide aan toegevoegd en de laatste vier jaar ook langwerkende insuline eenmaal daags. Zij heeft overgewicht en een iets te hoge bloeddruk. Geen complicaties van de diabetes. Bij haar laatste controle was vitamine B12 gemeten. Dat bleek te laag te zijn. Zij eet gezond en gevarieerd. Zij vraagt zich af hoe zij aan een vitaminegebrek kan komen bij haar leefstijl en gezonde voeding.

Vitamine B12
Vitamines zijn stoffen die essentieel zijn voor het lichaam en die het lichaam niet zomaar uit andere bestanddelen kan maken. Vitamine B12 is met name van belang voor de aanmaak van bloedcellen en het zenuwstelsel.  Deze vitamine is vooral aanwezig in dierlijke producten. Het meest in vlees en vis, maar ook in eieren en melkproducten zoals kwark en kaas. Mensen die strikt veganistisch eten hebben dan ook een grotere kans om een vitamine B12 tekort te krijgen. Vitamine B12 kan redelijk goed tegen verhitten, dus ook gekookte en gebakken dierlijke producten kunnen heel wat van deze vitamine bevatten.

Welke klachten veroorzaakt een vitamine B12 tekort?
Niet iedereen heeft klachten bij een mild vitamine B12 tekort. Als een tekort wat langer bestaat leidt dat tot bloedarmoede. Hierbij kunnen klachten als vermoeidheid, malaise en kortademigheid bij inspanning optreden. Ook het aantal trombocyten, de bloedcellen die belangrijk zijn voor stolling, kunnen verlaagd zijn, meestal niet zo laag dat dat problemen met de stolling veroorzaakt. Als het tekort aan vitamine B12 vooral de zenuwen aantast kan dat klachten van tintelingen in de vingers en voeten, concentratie- en geheugenverlies, spierzwakte of problemen met de coördinatie van de benen geven.

Hoe ontstaat een vitamine B12 tekort?
Het lichaam kan vitamine B12 goed opslaan, vooral in de lever. Een tekort ontstaat niet snel. Het kan bij voldoende voorraad vele maanden tot meer dan een jaar duren voor een gebrek ontstaat. Een tekort ontstaat als de voeding onvoldoende vitamine B12 bevat of als de opname van vitamine B12 uit de darmen niet goed functioneert. Bij een gevarieerd dieet is op zich de inname van vitamine B12 voldoende. Vegetariërs die wel voldoende zuivelproducten gebruiken, hebben meestal geen tekort aan vitamine B12. Bij een strikt veganistisch dieet komt dat wel vaak voor. Alcoholisten kunnen ook een erg eenzijdig dieet zonder vitamine B12 hebben.

Oorzaken van een vitamine B12 tekort
Voor de opname van vitamine B12 uit de voeding is de stof ‘intrinsic factor' nodig. Deze stof wordt gemaakt door het slijmvlies van de maag. Als vitamine B12 aan intrinsic factor gekoppeld is, wordt het vooral in het laatste stuk van de dunne darm opgenomen. Als het slijmvlies van de maag ontstoken is, dat wordt gastritis genoemd, kan er een tekort aan intrinsic factor ontstaan. Daardoor is de opname van vitamine B12 niet meer goed mogelijk. Zowel bij gastritis door de maagbacterie Helicobacter Pylori, als bij auto-immuun gastritis kan vitamine B12 tekort ontstaan. Andere oorzaken voor een verminderde opname van vitamine B12 zijn ontstekingen van de dunne darm, en dan vooral het laatste deel van de dunne darm, het ileum. Ook overgroei van bacteriën in de dunne darm vermindert de opname. Als bij een operatie een groot deel van de maag of het ileum verwijderd wordt, is opname van vitamine B12 ook niet goed mogelijk. Tenslotte kunnen sommige medicijnen ongunstig voor de opname zijn.

Vitamine B12 en diabetes
Bij type 1 diabetes komen bepaalde maag en darmproblemen wat vaker voor dan normaal. Een paar procent van de mensen met type 1 diabetes heeft coeliakie. Bij coeliakie is het darmslijmvlies aangetast omdat er antistoffen tegen gliadine bestaan (gluten). Als iemand met coeliakie geen gluten meer eet, herstelt het darmslijmvlies weer en wordt de opname van vitamine B12 weer normaal. Het is dus meestal maar een tijdelijk probleem.

Metformine en vitamine B12
Bij type 2 diabetes is metformine het meest gebruikte medicijn. Als iemand langdurig metformine gebruikt, daalt de vitamine B12 concentratie in het bloed met ongeveer twintig procent, met name bij hogere doseringen. Metformine verhoogt daarmee de kans op een vitamine B12 tekort bij mensen die toch al een lage waarde hebben.

En hoe zit het met Ellen Groen?
Ellen Groen gebruikt tweemaal daags metformine 1000 mg. Dit is een heel gebruikelijke dosering. Daarnaast had zij wel wat maagklachten. Er werd een maagonderzoek verricht waarbij een gastritis veroorzaakt door de maagbacterie Helicobacter Pylori waargenomen werd. Zij heeft daarna een kuur met twee soorten antibiotica en een maagzuurremmer gekregen. De verwachting van haar dokter is dat de gastritis hiermee herstelt, net als de opname van vitamine B12.

facebook google plus



victor en eelco
Wilt u een casus voorleggen aan Eelco Meesters en Victor Gerdes, internisten en hoofdredacteuren van Bloedsuiker? Mail deze naar: redactie@bloedsuiker.nl