logo bloedsuiker
    Uitgave 6 - 2013, jaargang 28
Niet alleen een opgeblazen gevoel

Hanneke de Jongh (66) is vanochtend bij de huisarts geweest. Deze heeft haar geadviseerd de medicatie te veranderen. Zij heeft al achttien jaar type 2 diabetes. Naast insuline gebruikt zij de nodige tabletten waaronder metformine, lisinopril en simvastatine. Zij heeft als belangrijkste complicatie van de diabetes tintelingen en een doof gevoel in de voeten door neuropathie. De laatste maanden heeft zij ook last van een opgezet gevoel van de buik en veel vaker diarree dan voorheen. Zij vraagt zich af of het wel aan de medicijnen ligt.

Prikkelbaar darmsyndroom
Veel mensen hebben regelmatig last van een opgeblazen gevoel in de buik. Dat gaat vaak gepaard met ontlasting die de ene keer harder is dan de andere keer. Als de klachten ernstig genoeg zijn wordt dat het prikkelbare darmsyndroom genoemd of spastische darm. Er is nog veel onbekend over de oorzaak van het prikkelbare darmsyndroom. Het heeft niet specifiek iets met diabetes te maken. Het komt veel voor, dus ook bij mensen met diabetes.

Obstipatie en overloop diarree
Ook kan obstipatie, verstopping van de darm, een opgeblazen gevoel geven. Gek genoeg kan verstopping ook afgewisseld worden met diarree. Dit wordt dan overloop diarree genoemd. Als iemand altijd regelmatig ontlasting heeft, maar het patroon van de ontlasting opeens verandert zonder dat daar een verklaring voor is, zoals andere voeding of andere medicijnen, kan er ook iets in de darm ontstaan zijn wat de passage van ontlasting tegenhoudt. Dat kan een poliep of een tumor zijn.

Diabetische enteropathie en bacteriële overgroei
Bij diabetes kan het autonome zenuwstelsel aangetast zijn, de zenuwen die onbewust allerlei processen in het lichaam regelen. In de vorige nieuwsbrief bespraken wij dat de functie van de maag hierdoor aangetast kan zijn. Maar ook het bewegen van de dunne en dikke darm wordt gestuurd door het autonome zenuwstelsel. Bij neuropathie kan het autonome zenuwstelsel van de dunne en dikke darm aangetast zijn. Hierdoor wordt de bewegelijkheid van de darm minder. Dat kan een opgeblazen gevoel veroorzaken.

Ademtest
De darminhoud bestaat onder andere uit miljarden bacteriën. Deze bacteriën kunnen zich bij verminderde bewegelijkheid van de darm vermenigvuldigen. Er ontstaat bacteriële overgroei waarbij de bacteriën meer gas produceren. Dat draagt ook bij aan het onprettige opgeblazen gevoel. Bacteriële overgroei kan aangetoond worden met ademtesten. Na inname van glucose, lactulose of xylose zullen de darmbacteriën dit in gas omzetten, wat weer in de uitademingslucht gemeten kan worden.

Falende sluitspier
Vaak is ook de functie van de zenuwen die de anus besturen verstoord geraakt. Hierdoor kan de functie van de sluitspier minder goed worden waardoor soms zelfs incontinentie voor ontlasting ontstaat. Bij diabetische enteropathie is er meestal sprake van een combinatie van verminderde bewegelijkheid van de darm, bacteriële overgroei en een minder goede functie van de sluitspier van de anus. Bij de ene patiënt zal vaker diarree voorkomen, terwijl bij een andere patiënt met deze enteropathie verstopping op de voorgrond staat. Het is niet helemaal duidelijk hoe vaak diabetische enteropathie voorkomt. Schattingen variëren van meer dan 10% van de personen met diabetes tot ongeveer 1%.

Diabetische enteropathie behandelen
De behandeling van diabetische enteropathie bestaat vooral uit maatregelen om zaken die bijdragen aan verstopping of diarree aan te pakken. Hierbij zal meestal een diëtiste meedenken welke aanpassingen in de voeding kunnen helpen, en de arts zal kijken of er medicijnen zijn die bijdragen aan de klachten. Als met deze maatregelen de diarree niet verbetert, kan de arts loperamide of codeïne proberen. Als de bacteriële overgroei van de darm ernstig is, worden ook wel antibiotica gegeven om dit te bestrijden.

Buikklachten als bijwerking van medicijnen
Bij de behandeling van diabetes worden nogal wat medicijnen gebruikt. Vooral van metformine en de nieuwe GLP-1 medicijnen (de injecties exenatide en liraglutide) is bekend dat zij effect op de darmen hebben. Zeker in de eerste weken van gebruik kunnen mensen last hebben van misselijkheid, maar ook van diarree. Maar ook de andere nieuwe glucose verlagende tabletten zoals sitagliptine en de al langer bekende tolbutamide, glimepiride en gliclazide kunnen soms obstipatie of diarree veroorzaken.

Cholesterol- en bloeddrukverlagers
Veel mensen met diabetes moeten ook medicijnen voor het verlagen van bloeddruk of cholesterol gebruiken. Simvastatine en de andere statines, die gebruikt worden ter verlaging van het cholesterol, kunnen buikpijn en obstipatie veroorzaken. Dat is gelukkig niet vaak zo. Bloeddrukverlagende medicijnen kunnen ook obstipatie of diarree veroorzaken.

Vernauwing van de slagader van de darm
Tenslotte kan er in de slagaderen die de darm van zuurstof voorzien een vernauwing ontstaan. Als een stuk darm te weinig zuurstof krijgt, dat wordt darmischemie genoemd, zal dat een vervelend gevoel in de buik geven. Vaak is er dan ook diarree die bloederig kan zijn.

De klachten van Hanneke de Jongh
De huisarts heeft eerst de lisinopril van Hanneke de Jongh gestopt. Dit middel had zij voor de behandeling van de te hoge bloeddruk. Het stoppen hiervan heeft niet geholpen. Vervolgens heeft de diëtiste adviezen gegeven over de voeding waarmee de klachten wel wat verbeteren. Een coloscopie, video onderzoek van de dikke darm, liet geen bijzonderheden zien. Weer een maand later zijn de klachten verder verbeterd, waarschijnlijk door de aanpassingen van de voeding. De lisinopril kan zij weer gebruiken en de bloeddruk is goed. 

facebook google plus



victor en eelco
Wilt u een casus voorleggen aan Eelco Meesters en Victor Gerdes, internisten en hoofdredacteuren van Bloedsuiker? Mail deze naar: redactie@bloedsuiker.nl