logo bloedsuiker
    Uitgave 9 - 2012, jaargang 27
Waarom moet ik mijn ogen tijdens de zwangerschap controleren?

Isis Verhoeven (28) verwacht haar tweede kindje. Ze is zeven weken zwanger en heeft dat niet echt voorbereid. Toen ze ontdekte dat ze overtijd was, is ze wel direct foliumzuurtabletten gaan slikken.  Bij haar eerste zwangerschap, zes jaar geleden, zijn haar ogen niet gecontroleerd, nu moet zij over twee maanden haar ogen laten controleren. Waarom?

Isis heeft diabetes type 1 sinds haar twaalfde. Bij haar laatste oogcontrole had ze een milde retinopathie, maar geen andere complicaties. Verder heeft ze geen aandoeningen, behalve milde astma en hooikoorts. Ze gebruikt een insulinepomp en is redelijk gereguleerd met een HbA1c  van 57 mM/M.

Zwangerschap bij type 1 diabetes
Vrouwen met diabetes type 1 krijgen tijdens de zwangerschap extra controles. Dat heeft verschillende redenen. Aan de ene kant is het natuurlijk zo dat zwangerschap zelf de behandeling van de diabetes beïnvloedt, maar ook omgekeerd zijn er bij type 1 diabetes wat meer risico's voor moeder en kind dan bij vrouwen die geen diabetes hebben. De behoefte aan insuline verandert tijdens de zwangerschap. Dat wordt veroorzaakt door veranderingen in voeding, bijvoorbeeld door misselijkheid, maar ook door hormonale veranderingen en de energie die nodig is voor het kind en de placenta.

Goed voorbereiden
Vrouwen met diabetes type 1 krijgen dan ook altijd het advies een zwangerschap goed voor te bereiden. Als de diabetes goed gereguleerd is, is de kans op complicaties namelijk beduidend lager. Daarnaast kunnen medicijnen die tijdens de zwangerschap niet gebruikt mogen worden, gestaakt of vervangen worden.

Complicaties tijdens de zwangerschap
De meeste vrouwen met type 1 diabetes komen de zwangerschap met de juiste begeleiding goed door en krijgen een gezond kind. Toch is er een bepaald risico. Zo kunnen de bekende diabetescomplicaties zoals retinopathie en nefropathie verslechteren tijdens de zwangerschap. Maar ook de kans op andere complicaties is verhoogd. Denk daarbij aan preeclampsie (ook wel zwangerschapsvergiftiging genoemd: een situatie waarbij de bloeddruk oploopt, eiwitverlies in de urine ontstaat en waarbij zowel moeder als kind risico lopen), een vroeggeboorte, aangeboren afwijkingen bij het kind of een doodgeboren kind.

Zwangerschap en retinopathie
De meeste vrouwen met type 1 diabetes die zwanger worden hebben al meer dan tien jaar diabetes. Veel vrouwen hebben op dat moment al enige vorm van retinopathie, meestal mild. In een Deens onderzoek had iets meer dan de helft van de zwangere vrouwen met type 1 diabetes al retinopathie, minder dan tien procent had ernstige retinopathie. Tijdens de zwangerschap kan de ernst van de retinopathie toenemen. Dat gebeurt bij tien tot dertig procent van de vrouwen die al retinopathie hebben. De verslechtering kan heel subtiel zijn en zonder belangrijke gevolgen blijven, echter bij sommige vrouwen is wel extra controle bij de oogarts nodig en eventueel zelfs een laserbehandeling. Vooral bij vrouwen die al wat uitgebreidere retinopathie hebben en/of bij wie de diabetes matig gereguleerd is in het begin of tijdens de zwangerschap, is dit risico hoger.

Controle van retinopathie
Omdat tijdens de zwangerschap bestaande retinopathie kan verslechteren, is controle nodig. Bij vrouwen die al retinopathie hebben, is een controle in of aan het eind van het eerste trimester raadzaam. Dan kan de oogarts bepalen of er tekenen van verslechtering zijn en verdere controles afspreken. Bij vrouwen zonder retinopathie voor de zwangerschap, kan deze controle tijdens de zwangerschap eventueel ook een aantal weken later vallen. Er bestaan hiervoor verschillende richtlijnen en aanbevelingen die onderling net wat verschillen. Daarom kan het zijn dat deze controles in de verschillende ziekenhuizen net iets anders geregeld zijn.

Verleden
In het verleden kregen alleen vrouwen met ernstige retinopathie extra controle tijdens de zwangerschap. Het kan dus zijn dat vrouwen die tijdens een vorige zwangerschap geen controle van de ogen hebben gehad nu, zonder dat er nieuwe problemen zijn, wel een afspraak voor controle krijgen.

Lees ook:
Nieuws uit de medische wetenschap over:

Zwanger! Hoe lager hoe beter?
En
Het gebruik van insuline detemir tijdens zwangerschap

Zwangerschapswens bij prednisongebruik

Ik ben trots op ons grote gezin

facebook google plus



victor en eelco
Wilt u een casus voorleggen aan Eelco Meesters en Victor Gerdes, internisten en hoofdredacteuren van Bloedsuiker? Mail deze naar: redactie@bloedsuiker.nl