logo bloedsuiker
    Uitgave 5 - 2012, jaargang 27
Stijf door mijn cholesterolverlager?

Mevrouw Ferdinand (42) heeft sinds haar dertiende type 1 diabetes. Zij werkt in het onderwijs, de laatste jaren is zij docente op een basisschool. Zij heeft behalve een milde microalbuminurie (eiwitverlies via de nieren) geen complicaties van haar diabetes. Zij gebruikt haar insulinepomp nu vier jaar. De regulatie van de diabetes is heel behoorlijk. Haar HbA1c is 58 mmol/mol (7,5%). Naast insuline gebruikt zij lisinopril, in verband met de microalbuminurie, en simvastatine. Dat middel verlaagt het cholesterol en is zij gaan gebruiken omdat haar vader op zijn 51ste een hartinfarct heeft gehad, terwijl hij geen diabetes had. Het laatste jaar zijn haar polsen, vingers, heupen en knieën stijver dan voorheen. Komt dit door de simvastatine? En heeft zij dit middel wel nodig?

HET ANTWOORD
Elk geneesmiddel kan helaas bijwerkingen veroorzaken. De statines, medicijnen die vooral het (slechte) LDL cholesterol en het risico op een hartinfarct verlagen, kunnen onder andere spierklachten veroorzaken, maar ook afwijkingen van de lever. Slechts een paar procent van de mensen die een statine gebruikt, krijgt als gevolg hiervan spierklachten. Het lastige is dat ook veel mensen die geen statine gebruiken spierpijnklachten hebben. In de onderzoeken waarin de statines werden vergeleken met placebo's (nepmedicijnen) bleek dat ook in de placebogroep veel mensen last van spieren en gewrichten hadden. In deze geneesmiddelenonderzoeken deed echter niet iedereen mee. Kwetsbaardere personen en mensen die eerder last hadden van een statine waren uitgesloten. In werkelijkheid ligt het percentage mensen dat spierklachten krijgt door een statine waarschijnlijk wat hoger, maar zeker niet hoger dan tien procent. Negentig procent van de mensen krijgt dus geen last van de spieren door een statine. Klachten van stijfheid van gewrichten zijn zeker niet typisch bij een statine.

Ernstige spierzwakte is zelden
Een heel enkele keer krijgen mensen echter een ernstigere bijwerking door statine namelijk echt afbraak van spieren, dat wordt rabdomyolyse genoemd. Dat gebeurt bij minder dan 1 op de 10.000 gebruikers. Echter spierafbraak geeft echt veel spierpijn en zwakte van de spieren. Als iemand dergelijke klachten heeft moet de statine gestaakt worden en het bloed gecontroleerd. Een bepaald spierenzym, CK of CPK, is dan in een heel hoge concentratie aanwezig in het bloed.

Limited joint mobility
Er zijn bij diabetes ook andere oorzaken van stijfheid van de gewrichten. De bekendste is 'limited joint mobility', een verminderde bewegelijkheid door diabetes. Maar ook stijfheid van de gewrichten door een oorzaak die los van diabetes staat is mogelijk.

Wie heeft een statine nodig?
Als iemand een duidelijk verhoogd risico op een hartinfarct heeft, kan een statine dit risico verlagen. Met hoeveel hangt af van de situatie en voor welk middel gekozen is. Bij diabetes verbetert het risico meestal met in elk geval twintig procent, soms ook meer. Als iemand type 1 diabetes heeft, dit goed gereguleerd is, en er geen andere risicofactoren aanwezig zijn zoals roken, overgewicht, hoge bloeddruk of een afwijkend cholesterolpatroon, bepalen vooral de leeftijd en de duur van de diabetes of met deze tabletten begonnen moet worden. Boven de 50 jaar zal hier meestal voor gekozen worden. Daarnaast wordt gekeken of iemand microalbuminurie heeft en of er sprake is van mensen in de familie die op jonge leeftijd een hartinfarct hebben gehad. Ook bij een normaal cholesterol kunnen deze medicijnen gegeven worden.

Honderdduizenden mensen
Personen met type 2 diabetes hebben veel vaker een afwijkend cholesterolpatroon, een hoge bloeddruk, een hogere leeftijd of overgewicht. Om die reden zal iemand met type 2 diabetes heel vaak een statine voorgeschreven krijgen. De kans op een bijwerking is per persoon niet zo enorm hoog, zoals gezegd hoogstens tien procent. Vaak zijn de klachten dan vrij mild. Toch zijn er in Nederland veel mensen die een bijwerking van een statine ondervinden. Er zijn immers honderdduizenden mensen met een verhoogd risico en/of diabetes.

Goedkoop
Een bijkomstigheid, maar wel van landelijk belang:  nu het patent op de meeste statines verlopen is, zijn het erg goedkope geneesmiddelen geworden. Simvastatine kost minder dan één euro per maand.    

facebook google plus



victor en eelco
Wilt u een casus voorleggen aan Victor Gerdes en Eelco Meesters, internisten en hoofdredacteuren van Bloedsuiker? Mail deze naar: redactie@bloedsuiker.nl