logo bloedsuiker
    Uitgave 7 - 2011, jaargang 26
Medicijnen nader bekeken
Diabetes type 2 komt vaak voor in combinatie met hoge bloeddruk en een gestoord vetspectrum. Om complicaties aan hart- en bloedvaten te voorkomen, is het belangrijk al deze risicofactoren goed te behandelen. Welke medicijnen worden hierbij ingezet?

Mensen met diabetes type 2 kampen met te hoge bloedglucosewaarden. Omdat de aandoening heel geleidelijk ontstaat, merken mensen dit vaak niet. En dat is verraderlijk, want lang doorlopen met te hoge bloedglucosewaarden is schadelijk voor hart, bloedvaten en zenuwen. Symptomen die kunnen wijzen op diabetes type 2 zijn moeheid, dorst,  vaker plassen of een (schimmel)infectie van de blaas of het geslachtsorgaan. Heeft u het vermoeden dat u diabetes type 2 zou kunnen hebben,  laat dit dan controleren bij uw huisarts. Een tijdige diagnose kan veel narigheid voorkomen.

Metformine
Blijkt u diabetes type 2 en overgewicht te hebben, dan krijgt u allereerst het advies om af te vallen en meer te gaan bewegen. Door een paar kilo’s kwijt te raken en meer te gaan bewegen, wordt uw lichaam gevoeliger voor insuline en hierdoor dalen de glucosewaarden. In de praktijk blijkt dit voor veel mensen een moeilijke opgave te zijn. Ze moeten immers hun leefstijl drastisch veranderen. Dr. Bastiaan de Galan, internist in UMC Radboud te Nijmegen, zegt hierover: ‘Daarom starten we naast het dieet- en beweegadvies gelijktijdig met metformine. Dit is een medicijn dat de productie en afgifte van glucose door de lever vermindert en het lichaam gevoeliger maakt voor insuline. De belangrijkste bijwerkingen van metformine zijn misselijkheid en maagdarmstoornissen. Het is daarom belangrijk om de dosering langzaam op te bouwen. Wanneer iemand erg veel last blijft houden van de bijwerking, kan er worden overgestapt op een ander medicijn, zoals een SU-derivaat (sulfonylureumderivaten).’

SU-derivaten
Diabetes type 2 is een aandoening die langzaam erger wordt. Daarom kan het zijn dat alleen metformine op den duur niet meer voldoet. Op dat moment wordt er een tweede tablet aan de behandeling toegevoegd. Dit is meestal een SU-derivaat (sulfonylureumderivaten). Een SU-derivaat stimuleert de afgifte van insuline in de alvleesklier waardoor de bloedglucosewaarden gaan dalen. Een bijwerking die kan optreden, is een te lage bloedglucose, waardoor er een hypo ontstaat. Om dit te voorkomen, kan men tussen de maaltijden iets eten. Meglitiniden, de meest recente generatie SU-derivaten, hebben een kortere werking dan de “gewone” SU-derivaten en dat maakt de kans op hypo’s kleiner. In de praktijk worden meglitiniden niet vaak voorgeschreven. Ze worden namelijk maar voor een klein deel door de verzekeraars vergoed.

DPP-4 remmers
DPP-4 remmers zijn een nieuwe categorie geneesmiddelen (tabletten) in de behandeling van diabetes type 2.
Deze medicijnen werken via een hormoon dat wordt gemaakt in onze darmen. Dit gaat als volgt: nadat iemand gegeten heeft, komt het darmhormoon GLP-1 vrij. Dit hormoon stimuleert de insulineproductie, remt de eetlust en vertraagt het ledigen van de maag. De werking van GLP-1 stopt, zodra het wordt afgebroken door het enzym DPP-4. Bij mensen met diabetes type 2 werken deze darmhormonen niet optimaal. DPP-4 remmers, zorgen ervoor dat de afbraak van GLP-1 wordt geremd. Hierdoor blijft dit darmhormoon langer actief en kan de alvleesklier meer insuline aanmaken. De kosten zijn gemiddeld  40 euro per maand. Ter vergelijking: metformine kost gemiddeld 2 euro per maand. Ook zijn de langetermijneffecten nog niet bekend. De tabletten worden een- of tweemaal daags ingenomen.

GLP-1 analogen
Het darmhormoon GLP-1 heeft dus een positief effect op de insulineproductie. Naast de DPP-4 remmers die de afbraak van GLP-1 remmen, zijn er inmiddels ook medicijnen ontwikkeld die de werking van GLP-1 nabootsen. Deze medicijnen moeten net als insuline, onderhuids toegediend worden, omdat ze anders door de maag onwerkzaam worden gemaakt. Liraglutide (merknaam Victoza®) moet eenmaal daags en exenatide (Byetta®) tweemaal daags toegediend worden. Zoals hiervoor beschreven stimuleert GLP-1 de insulineproductie. Daarnaast remt dit hormoon de eetlust en zorgt het ervoor dat de maag minder snel leeg wordt. GLP-1 is alleen actief als iemand heeft gegeten, dus als de bloedglucosewaarde stijgt. Hierdoor is de kans op een hypo klein. Dit in tegenstelling tot behandeling met een SU-derivaat of insuline.

Vergoeding GLP-1 in Nederland
Op dit moment wordt GLP-1 therapie slechts voor een kleine groep mensen met diabetes type 2 vergoed. Personen die met tabletten niet meer goed te reguleren zijn en behoorlijk veel overgewicht hebben (Body Mass Index boven de 35) kunnen in aanmerking komen voor GLP-1 therapie. Bovendien moet het eerste recept uitgeschreven worden door een internist. De behandeling met GLP-1 kost 90 euro per maand.

Samenspel van factoren
Mensen met diabetes type 2 hebben vaak ook een hoge bloeddruk en/of een hoog cholesterol. Hierbij spelen meerdere factoren een rol. De Galan legt uit: ‘Hoe dit precies komt, is niet bekend. Overgewicht is één van de risicofactoren want het speelt een rol bij het ontstaan van diabetes, hoge bloeddruk en een verhoogd cholesterol. Daarnaast zijn diabetes en cholesterol allebei risicofactoren voor aderverkalking, wat weer kan leiden tot hoge bloeddruk. Ook kunnen ze alle drie nierschade tot gevolg hebben. Nierschade is omgekeerd weer een risicofactor voor het ontstaan van hoge bloeddruk en hart- en vaatproblemen. En mensen met hoge bloeddruk hebben weer een verhoogde kans op het krijgen van diabetes type 2. Kortom, het één hangt duidelijk samen met het ander.’

Vetspectrum
Als iemand zowel diabetes type 2, hoge bloeddruk als een gestoord vetspectrum heeft, stijgt het risico op hart- en vaatziekten enorm. De Galan: ‘Het is uiterst belangrijk om naast verhoogde bloedglucosewaarden ook de bloeddruk en het cholesterol te behandelen. De grenswaarden voor cholesterolbehandeling bij mensen met diabetes liggen lager dan bij mensen zonder diabetes. Voor de behandeling worden statines voorgeschreven. Deze kunnen spierpijn als bijwerking hebben, maar dit is meestal van tijdelijke aard. De bloeddruk behandelen we wanneer deze bij drie verschillende metingen te hoog is. Als grenswaarde houden we voor mensen met diabetes een bovendruk van 130 mmHg aan. Hoge bloeddruk wordt bij voorkeur behandeld met een ACE remmer. Veel mensen hebben meer dan één medicijn nodig om de bloeddruk onder controle te krijgen. Een ACE-remmer kan tijdelijk hoesten als bijwerking hebben. We controleren ook regelmatig de nierfunctie bij mensen die het medicijn slikken, omdat deze soms door het gebruik achteruit kan gaan. ’

Behandeling niet stoppen
’Uit onderzoek is gebleken dat de behandeling van hoge bloeddruk en cholesterol met medicijnen het risico op hart- en vaataandoeningen op de lange termijn vermindert. Het is daarvoor wel belangrijk om deze medicijnen altijd te blijven slikken. Soms besluiten mensen te stoppen met de medicijnen vanwege de bijwerkingen. Je moet je dan wel realiseren dat de bloeddruk en cholesterolwaarden weer terug gaan naar de oude niveaus.’


Medicijnen voor de behandeling van diabetes type 2, hoge bloeddruk en verhoogd cholesterol

Medicijnen hebben vaak twee namen. Eén naam van de werkzame stof in het medicijn en  een merknaam. In onderstaand overzicht noemen we eerst de naam van de werkzame stof en daarna de merknaam tussenhaakjes. Als het patent op een geneesmiddel is verlopen, wordt alleen de stofnaam gebruikt.

Diabetes
Metformine

Metformine, metformine (Glucophage®)

SU-derivaten
Glibenclamide (Daonil®), gliclazide (Diamicron®), glimepiride (Amaryl®), tolbutamide, tolbutamide (Rastinon®).

Meglitiniden
Repaglinide (NovoNorm®).

DPP- 4 remmer
Saxagliptine (Onglyza®), Sitagliptine (Januvia®), vildagliptine (Galvus®).

Combinatiepreparaten
Metformine/glibenclamide (Glucovance®), metformine/sitaglipine (Janumet®), metformine/vildagliptine (Eucreas®).

GLP-1
Exenatide (Byetta®), liraglutide (Victoza®)

Hoge bloeddruk
ACE remmer

Captopril, enalapril, enalapril (Renitec®), lisinopril.

Verder
Diuretica, calciumantagonisten, bètablokkers, alfablokkers.

Verhoogd cholesterol
Statine

Atorvastatine (Lipitor®), pravastatine (Selektine®), rosuvastatine (Crestor®), simvastatine.

*Deze lijst is niet compleet
facebook google plus



NOV01110713 004
Als iemand zowel diabetes type 2, hoge bloeddruk als een gestoord vetspectrum heeft, stijgt het risico op hart- en vaatziekten enorm. Uit onderzoek is gebleken dat een goede behandeling met medicijnen van alle drie aandoeningen het risico op hart- en vaataandoeningen op de lange termijn vermindert. Het is daarvoor wel belangrijk dat mensen de medicijnen altijd blijven slikken