logo bloedsuiker
    Uitgave 7 - 2011, jaargang 26
‘Ik geef mezelf dagelijks vier consulten’
Het cv van Johan Berendse is indrukwekkend. Hij behaalde zijn gymnasiumdiploma, werd sportleraar aan de Academie voor Lichamelijke Opvoeding, behaalde een vlieg- en duikbrevet, studeerde Geneeskunde en werd huisarts in Amsterdam. Ook heeft Johan diabetes type 1. Gebruikt hij al zijn kennis voor de juiste behandeling van zijn aandoening?

Johan is 51 jaar, getrouwd en heeft drie kinderen van elf, dertien en vijftien jaar. Hij is huisarts in Amsterdam, geeft anderhalve dag les op de huisartsopleiding aan de VU en “sport zich suf”. ‘Ik woon in Zwanenburg’, vertelt de huisarts, ‘waar ik bij een leuke vereniging tennis. Verder squash en duik ik en loop ik hard. In mijn tuin heb ik een trampoline ingebouwd voor onze kinderen, waar ik als voormalig turnleraar ook graag gebruik van maak.’

Diabetes in de familie
Na zijn studie aan de sportacademie ging Johan als gymleraar aan de slag op de academie voor lichamelijke opvoeding. Hij werkte er van 1983 tot 2001, maar had al snel door dat hij niet als sportleraar zijn pensioen wilde halen. Hij koos voor een halve baan in het onderwijs en begon in 1985 met de opleiding medicijnen. In 1999 zat Johan in het tweede jaar voor zijn huisartsenopleiding. Woonachtig in Amsterdam was hij ook eerstehulparts in Winterswijk. In die periode reed hij twee avonden per week van Amsterdam naar Winterswijk en weer terug. Een vermoeiend bestaan. Bovendien merkte hij dat hij vaak naar het toilet moest. ‘Op een avond kon ik niet eens meer in één keer doorrijden zonder even te stoppen om te plassen. Omdat mijn twee jaar oudere broer al van jongs af aan diabetes heeft, herkende ik de signalen. Ik mat voor de zekerheid mijn waarde en die bleek 39 mmol/l te zijn. Ik ben een dag opgenomen in het Slotervaartziekenhuis in Amsterdam, waar ik werd ingesteld op insuline.’

Honeymoon
In de eerste weken na de diagnose was Johan goed ingesteld, maar later bleek dat dit door de honeymoonfase kwam. Deze fase bij diabetes wordt vergeleken met de wittebroodsweken, de eerste periode van een huwelijk waarin alles (nog) rozengeur en maneschijn is. Vlak na de diagnose diabetes type 1, produceert de alvleesklier zelf nog wat insuline. Dit in combinatie met de insuline die wordt toegediend met de insulinepen of –pomp, maakt de behandeling makkelijk. ‘ De alvleesklier verliest niet van de ene dag op de andere dag zijn functie, dat gebeurt geleidelijk’, verduidelijkt Johan. ‘Ik kon zelfs weer enkele weken zonder het toedienen van insuline. Na deze honeymoonfase moest ik mezelf weer opnieuw instellen, maar nu voorgoed. Dit alles duurde bij mij een week of vijf, zes. Daarna dooft als het ware je alvleesklier voorgoed.’

Impact 
Ondanks zijn medische achtergrond schrok Johan enorm toen bleek dat hij diabetes had. ‘Als huisarts in opleiding was ik op de hoogte van de diabetescomplicaties. Kleine voorvallen koppelde ik meteen aan iets heel ergs. Toen ik bijvoorbeeld net begon met het toedienen van insuline, ging ik slechter zien. Ik dacht meteen dat ik blind zou raken, maar realiseerde me later dat mijn gevoel met paniek te maken had. Dat herken ik tegenwoordig ook in mijn patiënten.’

Opvoeden
In De Viermasterstraat, de praktijk van Johan en zijn collega’s, komt het percentage mensen met diabetes overeen met het landelijke gemiddelde: acht procent. ‘Ongeveer 200 van onze patiënten hebben diabetes’, vertelt Johan. ‘Overigens zie ik deze mensen nauwelijks na de diagnose: de praktijkondersteuner neemt het stokje over.’ Het stellen van de diagnose is volgens Johan niet moeilijk. De meeste problemen hebben te maken met de leefstijl van mensen. ‘Patiënten die blijven roken bijvoorbeeld of mensen die ondanks hun diabetes veelvuldig alcohol blijven drinken’, verduidelijkt hij. ‘Maar ook mensen die hun aandoening niet serieus nemen en bijvoorbeeld hun tabletten niet innemen. Ik stel intensieve schema’s op, de controle ligt daarna bij de praktijkondersteuner. Als huisarts ben je, vaker dan je lief is, bezig met opvoeden. Als mensen hun patroon zelf niet kunnen doorbreken dan kan ik praten als Brugman, maar blijft het lastig.’

Beter verplaatsen
Johan merkt dat veel mensen naar informatie over diabetes zoeken. Ze stuiten dan op allerlei ziektebeelden die er niet toe doen. ‘Mensen denken iets te herkennen en betrekken dat meteen op zichzelf. Dat herken ik en dat is tevens een positieve kant van mijn eigen diabetes. Ik kan me beter verplaatsen in wat het betekent een chronische ziekte te hebben. Of om bijvoorbeeld moeilijk verzekerbaar te zijn. Als je diabetes hebt, kan het afsluiten van een verzekering opeens problemen geven. Voor een deel is dat begrijpelijk, maar ik hoef toch ook niet minder pensioenpremie te betalen, omdat ik waarschijnlijk eerder zou kunnen sterven?’ Dat vind ik krom geregeld.’

Signalen herkennen
Johan dient vier keer per dag insuline toe. ‘Dagelijks geef ik mezelf vier consulten’, zegt hij. ‘Ik meet mijn waardes consequent en ben streng met instellen.’ Toch is hij vijfmaal in een coma geraakt. Dat gebeurde altijd in zijn slaap. ‘Je mist dan eenvoudig de signalen’, zegt Johan. ‘Overdag neem je suiker als je laag zit. ’s Nachts doe je dit niet, waardoor je in een hypo kunt schieten en uiteindelijk in een coma terechtkomt. Als gevolg hiervan werd ik drie keer wakker met een ontwrichte kaak. Vijf jaar geleden raakte ik in coma toen ik met mijn gezin op vakantie in Turkije was, een jaar later in Oostenrijk. Voor mijn vrouw en kinderen is dat naar, maar gelukkig weet mijn vrouw precies wat ze moet doen. Ze geeft me dan een glucagoninjectie waardoor mijn glucosespiegel weer snel stijgt.’ Dat een coma bijzonder onprettig is, kan Johan alleen maar beamen: ‘Als je weer bijkomt, moet je helemaal aansterken. Het voelt als een heel zware griep, maar dan zonder koorts.’

Bezwaar aantekenen

Vlak voordat Johan diabetes kreeg, was hij bezig met het behalen van zijn vliegbrevet. In 1998 haalde hij onder andere zijn brevet in een Ultralight, een modern lichtgewichtvliegtuig. De kostenpost van het brevet was destijds 30.000 gulden. Toen hij een jaar later diabetes kreeg, werd hem echter meegedeeld dat hij niet meer mocht vliegen. ‘De overheid vindt dat ik door mijn diabetes een gevaar in de lucht ben. Natuurlijk heb ik bezwaar aangetekend, want dat wilde ik me niet laten afnemen. Vier wijze heren besloten helaas dat het te riskant was.’

Een magisch moment
Behalve vliegen mag Johan eveneens niet meer duiken, ook al gaat hij principieel en consciëntieus met zijn aandoening om. Als voorbeeld geeft de huisarts een vakantie in Oostenrijk waar hij zijn zoontje had beloofd samen te gaan skiën. ‘Mijn zoontje was toen zes jaar’, vertelt Johan. ‘Ik wilde mijn belofte ontzettend graag nakomen. Daarom heb ik toen besloten om om twaalf uur, drie en zes uur ’s nachts de wekker te zetten, mijn waardes te meten en eventueel iets te eten. Zo kon er niets ernstigs gebeuren en kon onze skitocht gewoon doorgaan. Met ons gezin maken we eens in de drie jaar een verre reis. Dit jaar gaan we naar Vietnam. In Indonesië heb ik samen met mijn dochtertje gedoken tussen de manta ’s, dat zijn reuzenroggen. Het was een magisch moment dat ik samen met mijn dochter heb mogen beleven. Een dubbel mooi moment ook, omdat het eigenlijk niet mocht.’




 
facebook google plus



NOV01110708 047
Johan Berends: ‘Toen ik net begon met het toedienen van insuline, ging ik slechter zien. Ik dacht meteen dat ik blind zou raken, maar realiseerde me later dat mijn gevoel met paniek te maken had’


NOV01110708 011
‘Als je diabetes hebt, kan het afsluiten van een verzekering opeens problemen geven. Voor een deel is dat begrijpelijk, maar ik hoef toch ook niet minder pensioenpremie te betalen, omdat ik waarschijnlijk eerder zou kunnen sterven?’


NOV01110708 012
Johan raakte vijf keer in een hypoglykemisch coma. Heel vervelend. ‘Als je weer bijkomt, moet je helemaal aansterken. Het voelt als een heel zware griep, maar dan zonder koorts.’