logo bloedsuiker
    Uitgave 5 - 2011, jaargang 26
Wat is nieuw in de Voedingsrichtlijn?
Dat er wereldwijd veel mensen met diabetes zijn, heeft een voordeel: er wordt veel onderzoek naar deze chronische aandoening gedaan. En dus ook naar voeding en diabetes. De verkregen inzichten, zijn nu samengevat in de “NDF Voedingsrichtlijn 2010 voor diabetes”. Wat is het nieuws?

Voor goede (diabetes)zorg is het belangrijk dat er goede adviezen worden gegeven. Adviezen zijn goed als ze zijn gebaseerd op de meest recente literatuur en gedegen onderbouwd. Een piepklein onderzoekje bij slechts 32 mensen dat laat zien dat bosbessen de kans op diabetes type 2 verkleinen? Dat is geen reden voor diëtisten en andere professionals om u te adviseren dagelijks een handje bosbessen te eten. Het effect van die bosbessen is immers met één klein onderzoek niet onomstotelijk bewezen. Kortom, in de nieuwe Voedingsrichtlijn staan adviezen met écht bewezen effect.

Overgewicht bij diabetes
Ongeveer 80% van de mensen met diabetes type 2 heeft overgewicht. Het advies: probeer 5-10% van uw gewicht te verliezen. Bij een gewicht van 80 kg betekent dat dus 4 tot 8 kg afvallen. Daarnaast wordt in de Voedingsrichtlijn geadviseerd te streven naar 10% afname van de buikomvang. Volgens de nieuwe Voedingsrichtlijn is het raadzaam om het gewicht en de buikomvang geleidelijk te verliezen, vooral om het risico op hypo’s te verkleinen. En het belangrijkste: de kilo’s en de centimeters eraf te houden. Het meest effectief is hiervoor een combinatie van een energiebeperkt dieet, bewegen en eventueel psychologische/mentale hulp bij het veranderen en vasthouden van uw gedrag. Ook wordt in de richtlijn aangeraden om, als u te zwaar bent, minder dranken met (toegevoegde) suikers te gebruiken. Suikers leveren immers calorieën en daarnaast geven dranken met suikers minder een gevuld gevoel. Het gevolg kan zijn dat u snel weer zin hebt in iets.
Helemaal “hot”  zijn tegenwoordig diëten met weinig koolhydraten en veel eiwitten. Dr. Frank en diëtist en verpleegkundige Harriët Verkoelen adviseren dit bijvoorbeeld. Op korte termijn laat zo’n hoog-eiwit laag-koolhydraat dieet meer resultaat zien dan een gewoon energiebeperkt dieet. Dat is natuurlijk fijn voor de motivatie! Na een half jaar is het verschil echter verdwenen. Het netto resultaat van een dieet met weinig koolhydraten en veel eiwitten is dus niet beter. Toch geeft de Voedingsrichtlijn aan dat u een dergelijk dieet best mag volgen. Zeker als u gemotiveerd bent en op korte termijn uw gewicht of uw bloedglucosewaarden wilt verbeteren. Lang volhouden van dit dieet is volgens de Richtlijnen niet zo geschikt omdat het weinig tot geen volkoren producten en fruit bevat. En zo komt u (op den duur) vezels, vitamines en mineralen tekort.
Heeft u nierproblemen? Overleg met uw arts. Waarschijnlijk is het hoog-eiwit laag-koolhydraatdieet voor u niet geschikt vanwege de ruime hoeveelheid eiwitten.

Fructose
Voedingsmiddelen mogen alle soorten koolhydraten bevatten.
Er is dus niets verboden als het om “suikers” gaat. Fructose heeft wel een voordeeltje: het geeft minder hoge bloedglucosestijgingen. Van nature zit fructose onder andere in fruit en in vruchtensappen. Sommige mensen gebruiken fructose ook als zoetmaker in plaats van gewone suiker. Er is echter ook een nadeel, want fructose kan net als glucose het triglyceridengehalte verhogen bij meer dan 100 gram per dag.
En dit vergroot de kans op hart- en vaatziekten. Normale hoeveelheden (30-60 g per dag) hebben geen nadelig effect op uw gezondheid en kunnen dus geen kwaad.

Glykemische index
Sommige mensen hebben na de maaltijd torenhoge bloedglucosewaarden die ze met de normale adviezen, veel inzet en goede begeleiding niet onder controle krijgen. Dan kunnen producten met een lage glykemische index (GI) mogelijk uitkomst bieden. De GI zegt iets over de snelheid waarmee koolhydraten uiteindelijk als glucose in het bloed terechtkomen. De GI wordt uitgedrukt in een getal. Hoe lager het getal, hoe lager de GI. Het zijn vaak de onbewerkte producten die een lage GI hebben en dus een langzame en minder hoge stijging van uw bloedglucose geven. Producten met een lage GI zijn onder andere kersen, Brinta, groenten, bruine bonen en melk.
Werken met de GI is minder makkelijk dan het getal lijkt te zeggen. Zo heeft Brinta een lage GI, maar wat gebeurt er als u daar melk (met een andere GI) aan toevoegt? De bereiding, de hoeveelheid die u eet of drinkt en wat de rest van de maaltijd aan voedingsstoffen bevat, beïnvloeden ook hoe snel uw bloedglucose stijgt na de maaltijd. Factoren als kookt u de macaroni al dente of gaar, of bevat een maaltijd veel of weinig vet, hebben bijvoorbeeld invloed op de GI. Experimenteren met de GI kunt u dan ook het beste in samenspraak met uw diëtist doen.

Plantensterolen en –stanolen
De nieuwe Voedingsrichtlijn noemt specifiek producten met plantensterolen en plantenstanolen. Plantensterolen komen van nature in geringe mate voor in voedingsmiddelen zoals plantaardige oliën, groente, fruit en noten. Er zijn producten (broodsmeersels en yoghurtdrinks) die meer sterolen bevatten. Meer dan 190 wetenschappelijke onderzoeken hebben aangetoond dat plantensterolen en –stanolen het LDL-cholesterolgehalte (het slechte cholesterol) significant (zo’n 10%) verlagen. Wie diabetes heeft en daarnaast een hoog cholesterolgehalte kan theoretisch baat hebben bij het gebruik van producten met plantensterolen. Het is echter niet bewezen dat dat ook werkelijk tot minder hart- en vaatziekten leidt.

Advies
Het handige aan de richtlijn is voor u dat uw diëtist, praktijkverpleegkundige, huisarts, internist en diabetesverpleegkundige dezelfde adviezen geven. En daarnaast is het prettig dat de adviezen bewezen effectief zijn. Als u de richtlijnen volgt, weet u dat uw gezondheid er baat bij zal hebben. Overigens zijn het niet voor niets “richtlijnen”. Leg uzelf zo min mogelijk geboden en verboden op, maar kijk welke adviezen bij u passen en nodig zijn. Dan bereikt u op gezondheidsgebied én mentaal het allermeest!

Enkele voedingsmiddelen, onderverdeeld naar glykemische index (GI).
Het getal tussen haakjes is de GI.
Als er geen getal tussen haakjes staat, is de GI niet precies bekend.

Een hoge GI van meer dan 70:
Glucose (100)
Watermeloen (72, maar relatief weinig kh)
Gekookte kruimige aardappel (90)
Turks brood (87)
Witbrood (73)
Kristalsuiker
Suikerstroop
Roosvicee
Aanmaaklimonade
Bier
Wijn
Bitterkoekje
Café noir
Speculaas
Witte rijst, gaar gekookt (80)

Een gemiddelde GI tussen 55 en 70

Cola (58)
Banaan (64)
Tarwebrood, krentenbrood, bruinbrood
Bruine of witte basterdsuiker
Honing
Cake (65)
Macaroni, gaar (65)
Volkoren macaroni, gaar (55)

Een lage GI onder de 55

Aardbei (40)   
Appel (36)
Kersen (22)
Groenten, diverse soorten
Bruine bonen (37)
Volkoren zonnepitbrood (52)
Brinta
Cruesli
Appelstroop
Melk alle soorten
Chocomel light (24)
Prince Start Lu (koekje) (45)
Rijst parboiled (47)
Macaroni al dente (50)
Volkoren macaroni al dente (40)
facebook google plus



voeding hoge GI
De Glykemische Index (GI) zegt iets over de snelheid waarmee koolhydraten als glucose in het bloed terechtkomen. Producten met een hoge GI laten de glucosewaarde sneller stijgen


voeding.lage GI
Het zijn vaak de onbewerkte producten die een lage GI hebben en dus een langzame en minder hoge stijging van uw bloedglucose geven