logo bloedsuiker
    Uitgave 2 - 2011, jaargang 26
Na de operatie: wat kun je nog eten?
Flink veel afvallen is mogelijk met een maagverkleining of -omleiding. Maar wat kan en mag u eten als u zo’n ingreep hebt ondergaan? Grote maaltijden gebruiken lukt niet meer en u kunt behoorlijke klachten krijgen als u zich niet aan de adviezen houdt. Lees hier wat de adviezen zijn, zowel vóór als ná de operatie.

Denk niet dat het na de operatie allemaal pas begint. Ook het traject voor de operatie is zeer belangrijk en misschien wel het belangrijkst, vindt Jehanne van der Meer: ‘De helft van het traject dat mensen ingaan als ze bariatrische chirurgie (operaties die tot doel hebben het gewicht te verminderen, red.) ondergaan, bestaat uit het voortraject.’ Van der Meer is diëtist, voedingstherapeut, coach én oprichter van Instituut Xelf. (zie kader). Ze vindt het voortraject het belangrijkste deel van de ingreep omdat mensen moeten beseffen dat voedingsaanpassingen noodzakelijk zijn. ‘Want als je eenmaal een maagband of gastric bypass hebt, kun je niet meer terug. Het voortraject is nodig om jezelf en je lastige momenten te leren kennen. Ook is het nodig om te wennen aan andere gewoonten en deze vol te leren houden.’ Tijdens het voortraject en de tijd na de operatie is de kans op succes volgens Van der Meer voor een groot deel afhankelijk van de omgeving van mensen. Ze licht toe: ‘De opvoeding en gezinsregels rondom eten spelen mee, net zoals de rituelen die een gezin heeft en het omgaan met eten en het eigen lijf. Als een cliënt mij zegt dat haar omgeving haar steunt en dat ze van haar man best anders mag gaan eten, dan lijkt dat aardig. Maar als hij zelf tweemaal per week frites blijft eten omdat dat zijn gewoonte is, dan is de kracht van de directe omgeving niet groot. Het gezin, maar ook familie, vrienden en collega’s moeten mee veranderen.

Instituut Xelf
Jehanne van der Meer heeft in 1998 Instituut Xelf opgericht. Het instituut biedt zowel individuele- als groepsbegeleiding op het gebied van psychische, lichamelijke en praktische eet- en gewichtsproblemen. De diëtisten van Xelf geven voedingsadviezen en informatie bij bijvoorbeeld afvallen, diabetes, zwangerschap of darmproblemen, maar het kan ook gaan om vorming en gedragsverandering. Het instituut biedt zowel individuele als groepstrajecten aan.

Voedingsaanpassingen vóór de operatie
Ongeacht de ingreep die mensen ondergaan, de adviezen die Van der Meer vooraf geeft, zijn hetzelfde: ‘Mensen moeten leren goed op honger en dorst te reageren. Niet preventief eten bijvoorbeeld, om honger te voorkomen. Ook mogen ze geen honger meer “wegspoelen” met drinken. Lijners doen dat juist vaak. Ze nemen een groot glas water als ze honger krijgen. Nu is het beter dat niet meer te doen. Mensen kunnen na een operatie namelijk niet veel meer eten. Het zijn vaak kleine maaltijden. Het is een hele kunst om na de operatie een volwaardige voeding van hoge kwaliteit binnen te krijgen. Als ze vast blijven houden aan drinken van water bij honger, krijgen ze écht te weinig voeding binnen en missen ze zo belangrijke voedingsstoffen zoals vitamines en mineralen.

Geadviseerd vóór de operatie:

  • goed reageren op honger en dorst
  • niet preventief eten om honger te voorkomen
  • gebruik voeding van goede kwaliteit
  • eet bewust, zorg dat u ervan geniet
  • de maaltijden verdelen over de dag en niet meer denken in hoofdmaaltijden en tussendoortjes
  • leren om voedingsmiddelen groot te benoemen. Dus een snee brood in plaats van een sneetje. Voor het kleine maagje dat straks over blijft is het immers een hele grote snee.
  • eten niet met drinken wegspoelen
  • niet drinken bij honger
  • héél goed leren kauwen

De eerste weken na de operatie
De eerste weken na de operatie staan in het teken van herstellen en wennen. ‘Bij een maagband is de voeding de eerste dag helder vloeibaar. Denk maar aan water, thee en bouillon. Vervolgens mogen mensen dikvloeibare dranken gebruiken zoals vla en yoghurt, gebonden soep. Daarna komt de overstap op gemalen voeding en vervolgens de vaste voeding. Deze hele periode duurt zo’n 4 tot 6 weken’, aldus Van der Meer.
Er bestaan verschillende schema’s voor het uitbreiden van voeding na een maagband of gastric bypass. Voorlopig is onduidelijk welke van deze schema’s het beste is.

Voedingsadviezen bij een maagband
Als het lichaam vaste voeding weer aan kan, is het advies om bij een maagband kleine beetjes goed verdeeld over de dag te eten. De maagband bestaat uit een ring waar vloeistof in gespoten kan worden. Deze ring verdeelt de ‘oude’ maag in twee delen: een bovenste kleine maag en een onderste iets grotere maag. Naar gelang de hoeveelheid vloeistof, wordt de doorgang van kleine naar iets grotere maag nauwer. ‘Zonder bij te spuiten vallen mensen vaak al behoorlijk af. Het is het beste om pas bij te spuiten als het gewichtsverlies stagneert. Zo is het afvaltempo rustig en dat is het beste’, aldus van der Meer. “Taaier” eten zoals vlees en brood gaat bij een maagband vaak moeilijker omdat het – bij niet goed genoeg kauwen – niet door de ring heen kan. Maar verder kan eigenlijk alles, ook als de band heel strak staat. En dat is vaak een probleem. Doordat veel kan, ervaren velen het als moeilijk om gezond te eten. Ze nemen gewoon koekjes, chips en chocolade en merken ook dat calorierijke vloeibare dranken zoals wijn en frisdranken goed door de maagband heen kunnen. Dat noemen we “om de maagband heen eten”. Door het kiezen van verkeerde voedingsmiddelen kunnen mensen toch aankomen.’
Van der Meer adviseert mensen met een maagband ook standaard één multivitaminetablet omdat mensen met een maagband zulke kleine hoeveelheden eten dat een gezonde voeding met voldoende vitamines en mineralen meestal niet haalbaar is.

Voedingsadviezen bij een gastric bypass
Van der Meer: ‘Na een gastric bypass is ook het advies een caloriearme gezonde voeding. Bij te veel vet en/of zoet eten, kan men last krijgen van misselijkheid, duizeligheid, diarree en krampen.’
Bij een gastric bypass is het lastig om voldoende gezonde voeding binnen te krijgen. Daarnaast is de opname van vitamines en mineralen door het lichaam soms niet goed. Van der Meer adviseert deze mensen dan ook twee tabletten multivitaminen. Ook hebben sommige mensen vitamine B12-injecties nodig. Aan de hand van bloedonderzoek kan de noodzaak hiervan worden bepaald.

Diabetes en bariatrische chirurgie*
Alleen mensen met diabetes type 2 met een BMI boven de 35 komen in aanmerking voor bariatrische chirurgie. Een overzicht van verschillende studies naar mensen met diabetes type 2 die een bariatrische ingreep ondergingen, laat zien dat deze mensen gemiddeld 38,5 kg verloren.
Bij 86.6% van die mensen verbeterden de bloedglucosewaarden of verdween de diabetes. Er zijn zelfs aanwijzingen dat na een gastric bypass operatie de alvleesklier weer wat meer insuline aanmaakt en dat het lichaam gevoeliger wordt voor de insuline. Hierdoor dalen de bloedglucosewaarden. Dit heeft (niet alleen) te maken met het gewichtsverlies, maar ook met darmhormonen. Wie gemotiveerd is, de tijd neemt voor een goed voortraject, een omgeving heeft die meewerkt en een team van verschillende deskundigen om zich heen, kan dus zeker (gezondheids)winst boeken.

 Bijverschijnselen
  • Mogelijke klachten bij de maagband: spastische darm, opboeren, winderigheid. (Deels) te voorkomen door: rustig eten, goed kauwen, weinig praten tijdens het eten en vermijden van koolzuurhoudende dranken.
  • Mogelijke klachten bij de gastric bypass: misselijkheid, diarree, lactose-intolerantie, duizeligheid. (Deels) te voorkomen door: rustig eten, goed kauwen, vermijden van vette en/of zoete voedingsmiddelen.


* bron NDF-voedingsrichtlijnen 2010
facebook google plus



voeding
Na de maagoperatie kunnen mensen alleen nog kleine maaltijden eten. Vaak is aanvulling met vitaminetabletten noodzakelijk