logo bloedsuiker
    Uitgave 8 - 2010, jaargang 25
Afvallen door therapie
Diabetes type 2 en overgewicht is geen goede combinatie. Door overgewicht kan het hormoon insuline zijn werk niet goed doen, met onder andere stijgende bloedglucosewaarden als gevolg. Vaak verbeteren de bloedglucosewaarden en de algemene gezondheid spectaculair door gewichtsverlies. Afvallen dus! Maar voor veel mensen is dat gemakkelijker gezegd dan gedaan. Dat geldt vooral als er sprake is van zogenoemd emotioneel eten.

In de oertijd waren we voortdurend alert op mogelijk gevaar: een aanval van een roofdier, een vijandige stam, een onweersbui. Ten tijde van stress moesten we paraat staan om snel weg te rennen. Het laatste wat we dan wilden doen, was eten. We kregen pas weer eetlust als de kust veilig was.
De normale reactie op stress is dus dat u geen zin hebt in eten. Maar er zijn ook mensen waarbij dit mechanisme verstoord is geraakt. Zulke personen gaan bij stress, angst of woede, juist eten. Als troost, of als manier om spanning weg te eten. Dat wordt emotioneel eten genoemd. ‘Het komt veel vaker voor dan mensen denken’, zegt Tatjana van Strien, psycholoog en universitair hoofddocent aan de Universiteit van Nijmegen. ‘Bij ongeveer 40% van de mensen met overgewicht is er sprake van een hoge mate van emotioneel eten. Het is iets wat in de puberteit ontstaat, jonge kinderen hebben er nauwelijks last van.’ Emotioneel eten leidt vaak tot overgewicht. Als u bij stress, verveling of verdriet grijpt naar eten als troost, kunnen de kilo’s eraan vliegen. In het Duits wordt dat met een prachtig woord “Kummerspeck” genoemd. En dan helpt een dieet niet om dat overgewicht aan te pakken, omdat men daarmee de werkelijke oorzaak van het overgewicht negeert. Van Strien: ‘Wat wél helpt is een gedragstherapie die erop gericht is om beter met emoties en stressvolle gebeurtenissen om te gaan.’

Test uzelf

Sommige mensen weten van zichzelf dat ze een emotionele eter zijn. Maar lang niet iedereen weet wat voor type eter hij of zij is. ‘Er zijn eenvoudige testen om te kijken of u een emotionele eter bent, bijvoorbeeld op de website van Psychologie Magazine of in mijn boek’, vertelt Van Strien (zie kader, red.). ‘Sommige mensen hebben echt geen idee wat voor eetgedrag ze hebben. Dat geldt bijvoorbeeld als je niet goed bent in het oppikken van de signalen van je hoofd en lichaam. Dat noemt men “gevoelsblindheid” en het betekent dat je gevoelens als honger en verzadiging, maar ook boosheid en stress moeilijk kunt herkennen. Negatieve gevoelens worden daardoor vaak vertaald in honger. Als je geen emotionele eter bent, dan kan een deskundig advies van een diëtist in de regel goed helpen bij overgewicht. Maar als zo’n advies niet werkt, of als je steeds weer terugvalt of jojoot, dan is het zaak om een andere oplossing te zoeken. De kans is groot dat je dan een emotionele eter bent.’ Emotioneel eten komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Vrouwen hebben vaker dan mannen de behoefte om gevoelens van boosheid en eenzaamheid weg te eten. Helaas helpt emotioneel eten meestal niet om je beter te voelen.’

Een dieet werkt niet bij emotioneel eten
Van Strien is zeer uitgesproken in haar mening: ‘Een afslankdieet werkt in de regel niet. Iedereen roept maar dat je bij overgewicht minder moet gaan eten en meer moet gaan bewegen, maar zo simpel ligt het niet. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt ook dat het effect van diëten marginaal is. Op de lange duur komen de verloren kilo’s er bijna altijd weer bij, en vaak nog meer. Dat is het gevreesde jojo-effect. Lijners worden vaak afgeschilderd als slappelingen met gebrek aan wilskracht. Daar kan ik echt heel treurig van worden, want dat is gewoon niet waar.’ Dit geldt ook voor mensen met diabetes type 2. Uit onderzoek blijkt dat ook voor hen de resultaten van een dieet vaak teleurstellend zijn. Patiënten die verwezen worden naar een diëtist verliezen meestal drie tot vier kilo, maar het lukt vaak niet dit gewichtsverlies vast te houden. Vaak is men uiteindelijk zelfs zwaarder en ook hier ligt de oorzaak in emotioneel eten. ‘Het enige wat werkt, is het eetgedrag en leefgedrag veranderen,’ zegt Van Strien. ‘In het geval van emotioneel eten is daarvoor therapie nodig en beslist geen afslankdieet. Je doet oefeningen, zoals het bijhouden van een eetdagboek, zodat je inzicht krijgt in het eetgedrag. Ideaal is een groepstherapie, omdat je dan veel kunt delen met en leren van de andere mensen in de groep. Op dit moment testen we de Emotie Regulatie Therapie in Nijmegen en bij de GGZ Oost-Brabant. Deze therapie, waarin men leert meer grip te krijgen op emoties, blijkt behoorlijk succesvol te zijn. Maar ook met de online training van Psychologie Magazine kan men aan de slag. Ik heb deze achtweekse training helpen ontwikkelen en ik hoor veel positieve reacties van deelnemers.’

Resultaat
Overigens moet men van therapie voor emotioneel eten geen wonderen verwachten. Van Strien: ‘In de regel lukt het de deelnemers om 5 à 10% van hun overgewicht kwijt te raken. Dat is misschien minder dan men zich van tevoren had voorgesteld, maar het maakt wel degelijk een groot verschil voor de gezondheid, zeker als er sprake is van diabetes mellitus. Er zijn bij afvallen bijvoorbeeld effecten meetbaar op de bloeddruk, de bloedglucosewaarden en het cholesterolgehalte. Maar wie emotioneel eten aanpakt, heeft veel meer effecten dan alleen wat kilo’s minder op de weegschaal. Men kan beter omgaan met gevoelens, is minder down en somber, kan beter omgaan met impulsen. Veel mensen hebben het gevoel dat er een kwartje is gevallen, dat ze eindelijk snappen waar hun eetgedrag vandaan komt. Ze zitten veel beter in hun vel en dat is uiteindelijk natuurlijk het beste wat je kunt bereiken.’    

Eetdagboek
Veel mensen met emotioneel eetgedrag zijn zich niet erg bewust van hun eetgedrag. Ze stoppen bijna ongemerkt koekjes in hun mond, eten voor de televisie of sluipen midden in de nacht hun bed uit om de koelkast te plunderen. Door het bijhouden van een eetdagboek krijg je meer inzicht in je eetgedrag. Het is de bedoeling dat je het heel precies invult, elk koekje en dropje en hapje tijdens het koken. Belangrijk is dat u ook uw gevoelens noteert tijdens het eten. Het is intensief, het bijhouden van een eetdagboek, maar het geeft u snel inzicht in uw eetgedrag en in de werkelijke oorzaak van het overgewicht.

Tijdstip 
Wat heb je gegeten? 
Hoe voel je je? Wat was de
aanleiding om te gaan eten? 
   
   
   
   
   
   


 







 

Meer informatie:
  • Afvallen op maat. Een methode met blijvend resultaat. Tatjana van Strien, uitgeverij Boom, isbn 9789085064596
  • Training ‘denk je slank’ op www.psychologiemagazine.nl
  • De Amerikaanse schrijfster Geneen Roth schrijft heel lezenswaardige boeken over emotioneel eten. Een aanrader voor wie gemakkelijk Engels leest, want de boeken zijn helaas nog niet vertaald.
Op de website van Psychologie Magazine kun je testen of je een emotionele eter bent. Ook kun je daar een achtweekse training volgen om het eetgedrag aan te pakken. Deze training is ontwikkeld in samenwerking met Tatjana van Strien.
facebook google plus



voeding
Sommige mensen gaan eten bij stress, angst of woede. Als troost, of als manier om spanning weg te eten. Dat wordt emotioneel eten genoemd. foto Nationale Beeldbank