logo bloedsuiker
    Uitgave 3 - 2010, jaargang 25
Nieuwe medicijnen voor mensen met diabetes type 2
Ruim 800.000 mensen in Nederland hebben diabetes type 2 en dit aantal stijgt nog steeds.
Er wordt veel geïnvesteerd in een goede behandeling van deze mensen. Recent zijn er nieuwe medicijnen in Nederland geïntroduceerd. In dit artikel meer over de DPP-4 remmers. Elders leest u meer over GLP-1 therapie.

Mensen met diabetes type 2 kampen met te hoge glucosegehaltes (suiker) in hun bloed. Vaak begint dit heel ongemerkt. Klachten die kunnen duiden op diabetes type 2 zijn dorst, vaak plassen en moeheid. Bij mensen die lang doorlopen met hoge bloedglucosewaarden ontstaat op termijn schade aan de bloedvaten, ogen, nieren, voeten en zenuwen. Dit worden ook wel de lange termijn diabetescomplicaties genoemd. Niet zelden worden mensen opgenomen in het ziekenhuis als gevolg van een diabetescomplicatie, bijvoorbeeld een hartinfarct, terwijl ze zelf nog niet weten dat ze diabetes hebben.

Progressief
Om dit te voorkomen is het belangrijk diabetes type 2 tijdig te herkennen en goed te behandelen. De behandeling is erop gericht de glucosewaarden zo normaal mogelijk te houden. Om te beginnen wordt dit vaak geprobeerd met een dieet en meer beweging. Werkt dit niet afdoende, dan  worden er tabletten voorgeschreven. Diabetes is een progressieve aandoening wat betekent dat het langzaam verergert. Op termijn moeten vaak meerdere tabletten geslikt worden om de glucosewaarden op peil te houden. Als dit na verloop van tijd niet meer het gewenste resultaat heeft, zal de behandeling worden aangevuld met éénmaaldaags langwerkende insuline. Insuline wordt onderhuids gespoten met een insulinepen. Dit wordt in tweede instantie vaak gevolgd door twee- of viermaaldaags insuline.

Nieuwe middelen
Recent zijn er in Nederland nieuwe medicijnen geïntroduceerd waarvan de werking berust op darmhormonen: DPP-4 remmers en GLP-1 therapie. Reden voor Bloedsuiker twee professionals te raadplegen voor meer informatie. Fred Storms, internist bij het Diabetes Centrum van het St. Antonius Ziekenhuis in Utrecht, gaat in op GLP-1 therapie (zie dit artikel). In dit artikel geeft huisarts Karin Duiser meer informatie over de DPP-4 remmers.

Remmende enzymen
GLP-1 is een hormoon dat gemaakt wordt in de dunne darm zodra er voedsel langskomt. Het stimuleert de afgifte van insuline, wat nodig is om de bloedglucose te verlagen. GLP-1 werkt maar heel kort, omdat het wordt afgebroken door het enzym DPP-4. Dit is een enzym dat voorkomt in de darmen. Nu zijn er medicijnen ontwikkeld die dit enzym, DPP-4, remmen. Hierdoor kan GLP-1 langer werken en dat heeft een gunstig effect op het glucosegehalte. De zogenoemde DPP-4 remmers zijn tabletten die één of twee keer per dag ingenomen moeten worden. Momenteel zijn er twee DPP-4 remmers op de markt: sitagliptine (merknaam Januvia®) en vildagliptine (merknaam Galvus®).

Vergoeding
De DPP-4 remmers mogen voorgeschreven worden aan mensen met diabetes type 2. Dit wil niet zeggen dat ze ook altijd worden vergoed door de zorgverzekeraars. Ook zijn ze nog niet opgenomen in de behandelrichtlijnen op basis waarvan artsen medicijnen voorschrijven. Karin Duiser legt uit: ‘Voor de DPP-4 remmers geldt dat ze alleen worden vergoed als ze in combinatie met een maximale dosering van metformine en/of een sulfonylureumderivaat (SU-derivaat) worden voorgeschreven. In de praktijk schrijven we altijd als eerste metformine voor als iemand met diabetes type 2 medicijnen moet gaan gebruiken. Op het moment dat een tweede tablet nodig is om de bloedglucosewaarden op peil te houden, wordt hier een SU-derivaat of TZD (thiazolidinedion) aan toegevoegd. Dat is de tweede stap in de behandeling. De DPP-4 remmers worden vergoed door de zorgverzekeraars als ze als derde middel worden toegevoegd. Hier mag vanaf worden geweken als mensen bijvoorbeeld niet tegen metformine of SU-derivaat kunnen. Het is als het ware de tweede optie binnen stap twee.’

Bijwerkingen 
Zoals de meeste medicijnen hebben ook de DPP-4 remmers enkele bijwerkingen, maar deze zijn zeldzaam. Duiser: ‘Als bijwerking zie je volgens de literatuur iets vaker bovenste luchtweginfecties, zoals verkoudheid en hoesten. Het is onduidelijk hoe dit komt. Ook is de kans op een alvleesklierontsteking misschien iets verhoogd, hoewel dit nog niet uit onderzoek is gebleken. Aan mensen die al eens een alvleesklierontsteking hebben gehad, wordt geadviseerd hierop alert te zijn.’

Goed alternatief
Nu worden DPP-4 remmers met name ingezet als extra tussenstap voordat mensen worden overgezet op insuline. Voor de mensen die bang zijn deze stap te maken, bieden DPP-4 remmers soms een uitkomst. Duiser: ‘Vroeger liepen mensen vaak te lang door met hoge glucosewaarden, terwijl je ze nu een alternatief kunt aanbieden. Ik heb veel Marokkaanse en Turkse mensen in mijn praktijk. Zij hebben relatief vaak diabetes type 2. De overgang naar insuline stellen zij het liefst zo lang mogelijk uit. Vaak hebben ze al veel diabetescomplicaties op het moment dat ze starten met insuline. Dit heeft tot gevolg dat Turkse en Marokkaanse mensen relatief vaak vrij snel sterven nadat ze met insuline zijn begonnen. Hier komt ook die angst voor insuline vandaan. Op zich begrijpelijk, maar het is niet de insuline waardoor ze sterven, maar juist het feit dat ze het zo lang hebben uitgesteld om insuline te gaan gebruiken. Dit is heel lastig om uit te leggen. Voor deze mensen zijn de DPP-4 remmers een uitkomst.’

Eerder voorschrijven
‘In mijn praktijk heb ik gemerkt dat het effect van DPP-4 remmers vooral in het begin goed is. Je ziet de glucosewaarden dan dalen. Op de langere termijn gaan glucosewaarden soms toch weer stijgen en na één of twee jaar moeten de mensen alsnog ingesteld worden op insuline. Daar wil ik wel bij zeggen dat de DPP-4 remmers nu vooral worden ingezet op het moment dat de mensen eigenlijk al aan insuline toe zijn. Dan hoef je niets spectaculairs meer te verwachten. Het zou kunnen dat dit anders loopt, als je de DPP-4 remmers in een eerder stadium van de aandoening zou kunnen inzetten. Als ze echt doen waar het op lijkt, dan zou ik ze wel op grotere schaal willen voorschrijven. Echter, ik ben hiermee terughoudend zolang de langetermijneffecten nog niet bekend zijn.’
facebook google plus



medisch.karin duiser
Huisarts Karin Duiser: ‘Vroeger liepen mensen vaak te lang door met hoge glucosewaarden, terwijl we ze nu een alternatief kunnen aanbieden’