logo bloedsuiker
    Uitgave 02 - 2009, jaargang 24
Eten en drinken voor een gezond gebit
Poetsen (twee keer per dag twee minuten), flossen, ragen en tandenstokers gebruiken; dat zijn de bekende adviezen om uw gebit gezond te houden. Maar wist u dat u uw gebit ook een dienst bewijst door op uw voeding te letten? Is het bijvoorbeeld nodig om de tanden te poetsen als u 's nachts iets heeft gegeten vanwege een hypo?

Steeds meer schoolgaande kinderen hebben een niet-gaaf gebit. Ter verduidelijking: in 1998 had 3% last van tanderosie, vijf jaar later was dat 23%! Remco Krooshof herkent de toename van tanderosie bij kinderen. Hij werkt als preventieassistent bij de Regionale Instelling Jeugdtandverzorging Amsterdam en geeft o.a. adviezen over een goede mondgezondheid. Krooshof: 'Er zijn veel producten op de markt die zuur zijn voor de tanden. Denk maar aan (sport)frisdrank en sap. Frequente inname van deze dranken kan tanderosie tot gevolg hebben.'

Eetmoment
Het gebit verslechtert ook door de hoeveelheid eet- en drinkmomenten. Steeds als iets gegeten wordt, gaat de pH (zuurgraad) in de mond naar beneden. Dit komt doordat bacteriën in de tandplak koolhydraten omzetten in zuren. Hoe vaker iets gegeten wordt, hoe vaker de tanden te maken hebben met een zuuraanval, wat uiteindelijk cariës (gaatjes) tot gevolg kan hebben. Speeksel kan op de meeste plaatsen de zuurgraad herstellen doordat het zuur neutraliseert. Dit proces heeft echter tijd nodig.

Het advies
Krooshof: 'Het gebit kan veel aan. Maar je moet het wel de tijd geven om te herstellen van een zuuraanval, door niet de hele dag door te eten. Voor een gezond gebit is het advies: driemaal daags een hoofdmaaltijd en niet vaker dan vier keer iets tussendoor.'

Hypo in de nacht
Wat dan als iemand een hypo heeft, bijvoorbeeld in de nacht? 'Dan is het logisch dat die persoon iets met koolhydraten eet of drinkt om de bloedglucosewaarde weer op peil te krijgen. Wel is het raadzaam daarna de mond te spoelen met water. Zo blijven er minder koolhydraten in de mond achter. Een geruststellend idee: wie voor het slapen de tanden goed poetst en adequaat tandplak verwijdert, heeft minder bacteriën in de mond op het moment dat er iets met koolhydraten gegeten moet worden. En hoe minder bacteriën er zijn om de koolhydraten om te zetten in zuren, des te minder kans op cariës', aldus Krooshof.

Cariogeen
Voedingsmiddelen die cariës in de hand werken, worden 'cariogeen' genoemd. Dit zijn producten waarin koolhydraten zitten. Van snoep, gebak, gewone frisdrank, fruit, honing en vruchtensap tot brood, peulvruchten en aardappelen. Voedingsmiddelen met een hoge zuurgraad worden 'erosief' genoemd. Voorbeelden: light frisdrank, gewone frisdrank, wijn en vruchtensap.

Tanderosie en tandcariës
Tanderosie is slijtage van het glazuur dat op tanden en kiezen zit. Gedurende een mensenleven slijt er normaal gesproken 0,5 tot 1 mm tandglazuur van de tanden en de kiezen. Dit kan meer worden. Zure voedingsmiddelen en wrijving zoals tandenknarsen, versnellen de afbraak van tandglazuur.

Zure voedingsmiddelen
Overigens hoeft u bij "zure voedingsmiddelen" niet meteen te denken aan azijn of citroen. Ook zoete producten zoals frisdrank zijn zuur voor het gebit. Ze hebben dan een lage pH (hoge zuurgraad), maar het zuur wordt verbloemd door suikers. Ook tandcariës heeft een link met zuur. Tandplak bestaat uit bacteriën en producten van bacteriën. Deze bacteriën zetten koolhydraten (suikers en zetmeel) om in zuur. Door deze zuren lossen mineralen in tanden en kiezen op waardoor gaatjes ontstaan.

Plakkende producten
Producten die langer in de mond zitten, zijn slechter voor de tanden. 'Hoe langer koolhydraten in de mond zitten, hoe langer bacteriën de tijd krijgen om die koolhydraten om te zetten in zuren', aldus Krooshof. 'Een leuke vergelijking: chocolade met plakkerige karamelvulling is minder slecht voor uw tanden dan chips. Karamel bestaat dan wel voor een groot deel uit suikers, het lost echter goed op in de mond en spoelt relatief snel weg. Chips kunnen zo lekker tussen de tanden blijven zitten. De koolhydraten uit chips zijn een goede voedingsbodem voor bacteriën.'

(Weg)poetsen?!
Tanden poetsen is een goede gewoonte. Veel mensen poetsen hun tanden direct na het eten en voor het slapen. Volgens Krooshof is het beter na het eten en na het drinken van zure producten nog even te wachten. Hij licht toe: 'Als iemand zure producten heeft gebruikt zoals sap, wijn, frisdrank of fruit, is het beter om een uur te wachten met poetsen. Het zuur uit deze voeding werkt namelijk in op het gebit. Tandglazuur wordt dan tijdelijk poreus. De tandenborstel en tandpasta hebben een schurende werking en halen van poreus glazuur gemakkelijk een heel klein laagje weg. Het gebit slijt hierdoor sneller.'

Kauwgom
Wie geen mogelijkheid heeft om de tanden te poetsen, kan een stukje kauwgom als alternatief nemen. Krooshof: 'Kauwgom bevordert sowieso de speekselaanmaak. Meer speeksel "spoelt" de koolhydraten en het zuur sneller weg naar de maag. Kauwgom met de kunstmatige zoetstof xylitol is beter dan gewone kauwgom. Bacteriën in de mond doen niets met xylitol. Dit in tegenstelling tot gewone suikers die ze omzetten in zuren. Als u geen mogelijkheid heeft om de tanden te poetsen, is kauwgom kauwen met xylitol, dus prima. En een stukje kauwgom met xylitol direct na een maaltijd is geen probleem. Het nadeel is dat plak tussen de tanden er niet goed mee verwijderd kan worden. Dat lukt met een tandenborstel en flosdraad/tandenstokers wel.'

Light of gewoon?
In lightproducten zoals light frisdranken is de suiker vervangen door zoetstof. Lightproducten veroorzaken daardoor geen gaatjes. Light frisdranken bevatten wél evenveel zuur als gewone frisdranken. De kans op tanderosie is bij beide dranken dus even groot!
facebook google plus



voeding
  • Voor een gezond gebit is het advies: driemaal daags een hoofdmaaltijd en niet vaker dan vier keer iets tussendoor
  • Als iemand zure producten heeft gebruikt zoals sap, wijn, frisdrank of fruit, is het beter om een uur te wachten met poetsen. Het zuur uit deze voeding werkt namelijk in op het gebit. Tandglazuur wordt dan tijdelijk poreus
  • Wie geen mogelijkheid heeft om de tanden te poetsen, kan een stukje kauwgom (met xylitol) als alternatief nemen.