logo bloedsuiker
    Uitgave 05 - 2008, jaargang 23
Voorkom ziekte tijdens de vakantie
Ziek worden tijdens de vakantie is een enorme domper. Hoe kunt u dit voorkomen en wat moet u doen als u toch getroffen wordt door een infectie? We legden deze vragen voor aan huisarts Lisette Romijn en diabetesverpleegkundige Aty Dobbenberg.

Mensen met diabetes zijn gevoeliger voor infecties', zegt Lisette Romijn, huisarts in Den Haag. ‘Daarom moet iemand eigenlijk al voor de vakantie zorgen voor een goede instelling, want dan ben je minder vatbaar voor een infectie.‘ Dit is een belangrijk aandachtspunt, want door de drukte en stress vlak voor het op vakantie gaan, schiet een goede regulatie er wel eens bij in.

Reizen
Ook tijdens het reizen liggen er meerdere gevaren op de loer, weet diabetesverpleegkundige Aty Dobbenberg: ‘Mensen kunnen geconfronteerd worden met tijdverschillen en/of te maken krijgen met eten op vreemde momenten en/of met veranderende fysieke omstandigheden, zoals veel bagage dragen of juist lang zitten. Mensen die insuline gebruiken adviseer ik altijd om zichzelf tijdens de eerste vakantiedag niet al te scherp in te stellen. Ze kunnen beter iets te hoog zitten dan een hypo (een te laag bloedglucosegehalte) krijgen tijdens het reizen.'


Diabetes en infecties
Mensen met diabetes zijn gevoeliger voor infecties. Het gaat vooral om infecties van de huid, blaas, urinewegen en longen. Iemand met een slecht gereguleerde diabetes loopt sneller een infectie op. Een infectie kan de glucosewaarden fors ontregelen. Weest u er daarom van bewust dat er bij onverklaarbare hoge glucosewaarden wellicht sprake kan zijn van een infectie.


Anders dan thuis
Kenmerkend voor een vakantie is dat alles anders gaat dan thuis. Deze veranderingen hebben invloed op de bloedglucosewaarden en het is belangrijk dat mensen weten hoe ze hiermee kunnen omgaan. Dobbenberg: ‘Lukt het mensen niet de glucosewaarden onder controle te houden, dan kunnen ze proberen zoveel mogelijk regelmaat in te bouwen in hun eet- en leefpatroon en zo veel mogelijk het normale dagschema van thuis te volgen van medicijnen, voeding, beweging en slapen.'

Voedingsrichtlijnen
Een voedselvergiftiging of een virale maagdarminfectie zijn de grootste boosdoeners tijdens vakanties. Om het risico hierop te beperken is het belangrijk de algemene richtlijnen ter voorkoming van een voedselvergiftiging te volgen. De meeste reisbureaus zijn op de hoogte van de hygiënische - en voedingsomstandigheden in de vakantielanden.

Niet eten van de straat
Romijn: ‘In veel landen is het beter om geen etenswaren bij kraampjes op de straat te kopen. Ook zijn er veel landen waar mensen alleen water uit flessen of gekookt water kunnen drinken. Het is dus belangrijk je hierover van te voren te laten informeren.'

Alert zijn
Bij een infectie neemt de insulinebehoefte toe. Romijn: ‘Deze verhoogde insulinebehoefte ontstaat soms al voordat de mensen last hebben van de infectie. We zien dit bijvoorbeeld regelmatig bij urineweginfecties. De mensen hebben nog geen klachten maar al wel hoge glucosewaarden. Bij de eerste symptomen van een urineweginfectie, vaak kleine beetjes plassen en een branderig gevoel bij het plassen, adviseren we mensen veel te drinken en eventueel extra vitamine C te nemen. Gaan hiermee de symptomen niet weg dan is het raadzaam de urine te laten controleren.'

Voeten controleren
‘Ook bepaalde diabetescomplicaties verhogen de kans op het krijgen van infecties', vervolgt Romijn. ‘Mensen met neuropathie aan de voeten, moeten bijvoorbeeld hun voeten tijdens de vakantie regelmatig controleren op wondjes. Ook kunnen ze beter niet op blote voeten lopen om te voorkomen dat ze infecties krijgen.'

Stop nooit met medicatie
‘Vaak hebben mensen met een infectie of koorts geen eetlust', zegt Romijn. ‘Dan denken ze dat ze minder tabletten of insuline nodig hebben. Dit is onjuist, want door de koorts en infectie neemt de insulinebehoefte toe. Stoppen ze met de medicatie of insuline, dan krijgen ze veel te hoge glucosewaarden. Mensen die hun tabletten niet kunnen binnenhouden, bijvoorbeeld omdat ze moeten overgeven, moeten altijd contact opnemen met een arts.'

Koorts
Koorts is een belangrijk symptoom van een infectie. Dobbenberg: ‘Ik adviseer mensen altijd om een thermometer mee te nemen op vakantie, want de temperatuur is een belangrijke graadmeter bij het bepalen van de ernst van een infectie.'

Uitdroging voorkomen
Mensen met koorts verliezen veel vocht. Daarbij komt dat ze als gevolg van de koorts last kunnen hebben van hoge glucosewaarden. Hierdoor gaan ze veel plassen. Als ze dan ook nog in een warm land zijn waar ze veel transpireren, kan iemand makkelijk uitdrogen. Romijn: ‘Daarom is het belangrijk dat iemand veel drinkt. Is er daarnaast ook nog sprake van braken en ernstige diarree, dan moet iemand extra alert zijn. Want ook hierbij verliezen ze veel vocht. Een dalende urineproductie of een dalend gewicht kan hiervan een teken zijn. Mensen kunnen dan heel snel uitdrogen en ontregelen. In deze situatie moet iemand direct contact opnemen met een arts.'

Medicijnen tegen diarree
‘Mensen vragen vaak om medicijnen die ze kunnen gebruiken bij diarree', zegt Romijn. ‘Ik geef hier doorgaans niets voor mee. Mensen kopen vaak zelf loperamide bij de drogist, maar deze genezen de infectie niet. Ze onderdrukken alleen de symptomen. Mensen kunnen dan ten onrechte denken dat het over is terwijl de infectie er nog zit. Bovendien duurt het even voordat deze medicijnen werken. Sommige mensen worden dan ongeduldig en nemen nog een extra tablet. Vervolgens zitten ze dan met het probleem dat ze niet meer naar het toilet kunnen.'

Antibiotica mee
Romijn: ‘Ik adviseer medicijnen tegen de diarree eigenlijk alleen maar tijdens een vliegreis, omdat het dan heel vervelend is om diarree te hebben. Is dit niet het geval, dan is het beter om bij diarree veel te drinken en druivensuikertabletjes te nemen.' Wie naar de tropen gaat, doet er goed aan om te overleggen met zijn arts of het zinvol is om zelf antibiotica mee te nemen, omdat deze niet altijd beschikbaar zijn in deze landen.

Ontregelen
Iemand met diabetes type 2, die nog niet het maximum aan tabletten* gebruikt voor zijn of haar diabetes, zal niet zo snel helemaal ontregeld raken bij een infectie. Bij deze mensen maakt de alvleesklier nog wat insuline aan en daarmee kan het lichaam de verhoogde insulinebehoefte ten dele zelf opvangen.

Kwetsbare groep
Romijn: ‘Mensen met diabetes type 2 die het maximale aan tabletten gebruiken, en wellicht over niet al te lange tijd over moeten op insuline, vind ik de meest kwetsbare groep. Want op het moment dat zij een infectie krijgen, kan hun lichaam de verhoogde insulinebehoefte niet meer zelf opvangen. Tegelijkertijd hebben ze nog niet de mogelijkheid om zichzelf extra kortwerkende insuline toe te dienen. Daarom adviseer ik deze mensen om bij een lange en verre reis, zelf een glucosemeter mee te nemen, zodat ze kunnen controleren mocht het misgaan, en zich tijdig kunnen melden bij een arts of ziekenhuis. Het is dan wel belangrijk dat ze voordat ze op vakantie gaan al leren omgaan met deze bloedglucosemeter. Dit is overigens niet nodig als mensen voor twee weken naar Frankrijk gaan. Ik doel dan vooral op de wat langere en verre reizen.'

Eenmaal daags spuiten
‘Mensen die eenmaal daags langwerkende insuline gebruiken, naast tabletten, zie ik ook graag op het spreekuur voordat ze een lange en verre reis gaan maken', vervolgt Romijn. ‘Dan leg ik ze uit dat hun insulinebehoefte toeneemt, mochten ze een infectie oplopen. Ik adviseer ze dan om bij het vermoeden van een infectie wat vaker hun glucose te meten. Blijkt dat ze dan onverklaarbare hoge bloedglucosewaarden hebben, dan moeten ze extra alert zijn en bij twijfel contact opnemen met een arts.'

Extra kortwerkende mee
Romijn: ‘Als mensen die eenmaal daags langwerkende insuline gebruiken een lange verre reis gaan maken, geef ik ze soms extra kortwerkende insuline mee. Daarmee kunnen ze de hoge glucosewaarden opvangen bij een infectie. Dit kunnen ze immers niet doen met de langwerkende insuline, want die werkt door, ook als de koorts gezakt is. Dan zouden ze een hypo kunnen krijgen.'

Intensief regime
Mensen die viermaal daags insuline spuiten of een insulinepomp gebruiken, kunnen bijspuiten met kortwerkende insuline op het moment dat ze te hoge waarden hebben. Hiervoor zijn er vuistregels opgesteld over hoeveel en hoe vaak iemand kortwerkende insuline moet bijspuiten om de glucosewaarde naar beneden te krijgen. Uw behandelaar kan u hierover adviseren.

Alleen reizen
Mensen met diabetes die alleen reizen, moeten extra waakzaam zijn, meent Romijn. ‘Het is belangrijk dat ze de mensen met wie ze tijdelijk optrekken tijdens het reizen, informeren over hun diabetes. Ook moeten ze extra vaak controleren en tijdig aan de bel trekken. Bovendien is het raadzaam ervoor te zorgen dat ze altijd een kaartje of iets dergelijks bij zich dragen waarop staat dat ze diabetes hebben en welke medicatie ze hiervoor gebruiken. Een SOS-ketting of armband heeft het voordeel dat men deze niet zo gauw verliest en dat deze snel ontdekt wordt door hulpverleners.‘

Medisch paspoort
Er zijn speciale medische diabetespaspoorten in omloop waarin u alle belangrijke gegevens kunt (laten) invullen. Meestal zijn deze tweetalig. Vraag hierna bij uw behandelaar of apotheek. U kunt dit tevens gebruiken als douaneverklaring.


Een goed begin is het halve werk
Door goed voorbereid op reis te gaan, kunt u veel problemen voorkomen. Diabetesverpleegkundige Aty Dobbenberg zet een aantal tips voor u op een rij:
  • Zorg voor de juiste vaccinaties en tabletten voor uw reisbestemming.
  • Informeer vooraf naar de voedingsgewoonten in het vakantieland. Zoek uit waar u op uw bestemming terechtkunt voor medische hulp.
  • Regel op tijd voldoende medicatie (tabletten en insuline) en hulpmiddelen (bloedglucosemeter, strips, insulinepennen en naaldjes).
  • Neem een goede huisapotheek mee (voorraadje met onder meer verbandmateriaal, ontsmettingsmiddel, geneesmiddelen, pincet en thermometer).
  • Bewaar tijdens het reizen de medicatie en hulpmiddelen altijd in de handbagage. Verdeel dit over verschillende tassen. Mocht er een tas zoekraken, dan heeft u altijd nog een reserve.
  • Neem een identificatiebewijs mee waarin staat dat u diabetes heeft en welke medicatie u gebruikt. Vraag uw arts of apotheker de generieke naam (=stofnaam, dus niet de merknaam) van de middelen op te schrijven, zodat men het in het buitenland ook begrijpt. Het is handig eveneens de resultaten van de laatste controles te noteren.


Meer informatie?

Vraag de makkelijk mee te nemen kaart met vakantietips aan bij LifeScan, service@lifescan.nl of 0800 022 24 45.


* Mensen staan op maximale tabletten voor hun diabetes als ze 2 à 3 x daags metformine 1000 mg gebruiken, vaak nog aangevuld met een ander medicijn dat de bloedglucose reguleert.


Bronnen: www.bloedsuiker.nl , uitgave 2, 2003. Diabetes en infecties; www.diabetesfonds.nl , prijs voor Nederlands onderzoek naar diabetes en infecties.
facebook google plus



medisch ziek op vakantie
Een infectie kan de glucosewaarden fors ontregelen. Weest u er daarom van bewust dat er bij onverklaarbare hoge glucosewaarden wellicht sprake kan zijn van een infectie