logo bloedsuiker
    Uitgave 04 - 2008, jaargang 23
Dansen met diabetes
Leeuwarder Johan Kieftenburg, 25, danst al tien jaar de wereld rond. Johan is professioneel linedancer en laat van Dublin tot Stockholm en van Kalkar tot Nashville zien wat hij in zijn mars heeft. Vier jaar geleden werd echter diabetes mellitus type 1 bij hem geconstateerd. Welk effect heeft dat op zijn topsport?

Hij is even de tel kwijt: is hij voor de zevende of voor de achtste keer wereldkampioen linedancing? Wat Johan Kieftenburg wél precies weet is dat hij Europees en Duits kampioen Advanced linedancing is; dat hij ook de Nederlands titel Advanced linedancing in de wacht sleepte en in 2005 de Leeuwarder sportpenning opgespeld kreeg door de wethouder.

Cowboyhoed
Johan is begonnen met dansen in een linedancingclub. Een vereniging waar mensen op één lijn dezelfde pasjes dansen, doorgaans op countrymuziek. En omdat de danssport overgewaaid is uit Amerika, draagt iedereen er een cowboyjas en -hoed. Al gauw doet Johan mee aan wedstrijden. Zo komt hij in contact met Roy Hadisubroto, in die tijd een beroemdheid als het om linedancing gaat. Van Hadisubroto leert hij alle technieken en via hem komt hij in aanraking met buitenlandse wedstrijden. ‘Bij linedancing denkt men meestal aan steeds dezelfde trage pasjes', zegt Johan, ‘maar tegenwoordig is linedancing een echte sport die allerlei variaties kent.'

Megastar
In de huidige linedancetechniek worden de oorspronkelijke danspassen vermengd met die van ballroomdansen zoals de Wals, de Jive en de Cha-cha-cha . De linedancingvormen heten "smooth", langzaam en verleidelijk; "funky", vergelijkbaar met streetdance; "lilt", snel en vrolijk en "novelty", een soort showdans. ‘Elke dans', zegt Johan, ‘heeft zijn eigen bewegingen. Armen en voeten doen steeds andere dingen. Sommige deelnemers maken zelfs salto's of doen een spagaat. Er wordt dus niet alleen op één lijn gedanst.' Er bestaan ook linedancevormen waarbij er solo of met een duo of een trio wordt gedanst. In linedance wordt gewerkt met verschillende categorieën. Deelnemers beginnen als "newcomer", daarna danst men verder in "novice", "intermediate", "advanced", "rising star" en "megastar". Megastars worden ook gevraagd voor shows en demonstraties. Johan behoort tot de laatste categorie.

Lessen

In het weekend en tijdens de avonden is het dansen geblazen. Johans ouders gaan altijd mee naar wedstrijden als deze in Europa plaatsvinden. ‘Mijn ouders hebben mij altijd geholpen door mij naar wedstrijden en shows te rijden. Daar ben ik ze heel dankbaar voor.' Overdag moet Johan vooral studeren. Hij is student vormgever en zit in het laatste jaar van de opleiding Multimedia Vormgeving in Leeuwarden. Hij leert er onder andere webdesign en het maken van 3D & films. Daarnaast geeft hij privé-danslessen in heel Friesland. Hij woont na een driejarig verblijf in Duitsland weer bij zijn ouders.

Diagnose
Door de liefde verhuist Johan in 2005 naar het Duitse Biblis, een plaatsje tussen Mannheim en Frankfurt. Hij werkte er als beginnend vormgever en doceerde ook linedancing: ‘In Duitsland is linedancing nog niet zo bekend', zegt Johan. ‘Er zijn nauwelijks verenigingen. Toch zijn er genoeg mensen die het willen leren, dus ik had binnen korte tijd voldoende cursisten.' In Duitsland had Johan echter al een tijd lang bovenmatige dorst. ‘Ik ging alsmaar meer drinken en moest steeds vaker naar het toilet. Op het laatst kon ik mijn plas niet langer dan een halfuurtje ophouden. Toen ben ik naar de huisarts gegaan. Die constateerde meteen diabetes type 1. Ik wist écht niet wat de aandoening inhield. Bij "suikerziekte" dacht ik dat ik met een spuit suiker moest toedienen. Nu weet ik wel beter.'

Iedere dag les
De Duitse gezondheidszorg is anders georganiseerd dan de Nederlandse. Bij constatering van diabetes worden patiënten standaard één tot anderhalve week in het ziekenhuis opgenomen. Daar worden ze niet alleen op insuline ingesteld, ze krijgen ook iedere dag individueel les over de aandoening. ‘Ik kreeg bijvoorbeeld een poster met daarop een lijst aan voedingsmiddelen.' legt Johan uit. ‘Achter ieder product stond hoeveel koolhydraten er in zitten en hoeveel insuline ik moest toedienen. Die lijst moest ik uit mijn hoofd leren.'

Broodeenheden
Volgens Johan is het voor iemand met diabetes in Duitsland makkelijker eten dan voor iemand in Nederland. Op elk Duits voedingsproduct staan, naast de hoeveelheid vetten, vitamines en koolhydraten, ook zogenaamde broodeenheden (BE) aangegeven. ‘Eén broodeenheid staat voor een portie koolhydraten. Aan de hand daarvan kun je makkelijk uitrekenen hoeveel eenheden insuline je moet toedienen.'

Andere maateenheid
Ook de glucosewaarden worden anders berekend in Duitsland. In Nederland is mmol per liter de gangbare aanduiding van de hoeveelheid glucose in het bloed. In Duitsland wordt niet in mmol/l, maar in milligram per deciliter (mg/dl) gerekend. ‘Toen ik weer terug in Nederland was, moest ik erg wennen aan de berekening in mmol/l. Ik heb eerst een beetje geschat, maar inmiddels weet ik van mijn diabetesverpleegkundige dat ik de waarde van mg/dl moet delen door 18 om een waarde in mmol/l te krijgen. 100 mg/dl is dus 5,5 mmol/l.'

Onder controle
Johan heeft zijn diabetes goed onder controle. Een te lage bloedglucosespiegel of hypo heeft hij nauwelijks. Hij dient meerdere malen per dag insuline toe. Zijn waarden meet hij iedere dag. Meestal zijn die rond de 6 of 7 mmol/l. Om aan wedstrijden mee te doen is dat echter te laag.
Door het dansen daalt de waarde snel, waardoor het risico bestaat dat Johan toch een hypo zou kunnen krijgen. Daarom zorgt hij vlak voor de wedstrijden voor een hogere glucosewaarde dan normaal. ‘Er is gelukkig nog nooit iets ernstigs gebeurd tijdens de wedstrijden. Één keer voelde ik op de dansvloer dat mijn waarde daalde. Ik heb geprobeerd om de dans uit te dansen, maar ik voelde dat dit niet lukte. Met wat extra suiker kwam ik weer op peil. Tegenwoordig probeer ik met een banaan of een koek met langwerkende koolhydraten op een waarde van rond de 12 te komen. Appelsap of druivensuiker worden ook geadviseerd. Deze koolhydraten worden weliswaar sneller in het bloed opgenomen, maar het risico bestaat dat de koolhydraten tijdens de wedstrijden al zijn uitgewerkt, waardoor mijn waardes toch weer te snel zouden dalen.'

Openbaar
Johan controleert zijn waardes voor en tijdens de wedstrijd. De wedstrijdorganisatie weet van zijn aandoening: ‘Als deelnemer ben je verplicht te melden dat je een ziekte of aandoening hebt. Wanneer ik moet meten, worden er één of twee vrije dansnummers gedraaid, zodat ik alle tijd en rust heb om te meten en te spuiten.' Zowel het meten van zijn glucosewaarden als het toedienen van insuline doet Johan heel openlijk. Ook als hij bijvoorbeeld in de trein zit, op weg naar een wedstrijd: ‘Niemand kijkt daarvan op. Mensen merken het niet eens dat ik insuline toedien. Ook in mijn omgeving en in mijn familie is iedereen gewend aan het feit dat ik diabetes heb. Mijn ouders vinden de naalden een beetje eng, maar ze weten wel heel goed wat diabetes betekent en wat ze moeten doen als ik bijvoorbeeld in een coma zou raken.'

Eisen
Wie wedstrijden danst, moet aan een aantal eisen voldoen. Op de eerste plaats moet een deelnemer aan de jury laten zien dat hij alle dansen beheerst. Van alle dansen wordt een gemiddelde score berekend. Wie net als Johan "megastar" is, moet bovendien een extra lange dans laten zien, waarin tenminste vier verschillende dansstijlen zijn verwerkt. En tot slot moet de gekozen muziek voor de helft uit countrymuziek bestaan. ‘Tijdens wedstrijden zijn er verschillende onderdelen waar je aan kunt meedoen. Ik heb de WK titels van 2003 tot 2008, met uitzondering van 2007, gewonnen op het onderdeel choreografie.'

Kampioen
Dansen op dit niveau is topsport. Tegenwoordig is Johan zover dat hij bijna alleen nog maar solo danst. Een vorm die voor een leek weinig meer weg heeft van linedancing. De techniek is voor hem een wassen neus; de passen van linedancing kent hij al tien jaar uit zijn hoofd. Johan wil zich in de toekomst dan ook op andere dansvormen richten. ‘Ik zou bijvoorbeeld ook breakdancing willen leren. En in 2009 zou ik het liefst bij SBS 6 mee willen doen aan het programma Dancing Queen. Maar dat kan alleen als er een versie voor mannen komt. Het is moeilijk om in dansen ver te komen. Je zult altijd audities moeten doen. Gaat het om een theatershow, dan heeft iemand die kan dansen én zingen meteen een stapje vóór. Ik denk dat ik gewoon vormgever word en daarnaast les zal geven in linedancing.'

U kunt Johan zien dansen op Youtube:
www.youtube.com (zoek op ‘Johan Kieftenburg')
www.jk-productions.nl (binnenkort online)
facebook google plus



johanportret
‘Wanneer ik moet meten, worden er één of twee vrije dansnummers gedraaid, zodat ik alle tijd en rust heb om te meten en te spuiten.’