logo bloedsuiker
    Uitgave 01 - 2007, jaargang 22
Steeds meer kinderen krijgen diabetes

Steeds meer kinderen krijgen diabetes. En vaak al op heel jonge leeftijd. Meestal gaat het dan om diabetes type 1. Maar ook diabetes type 2, ook wel bekend als “ouderdomssuiker”, komt steeds meer voor bij jongeren. Hoe komt dat en wat kun je er aan doen? Welke behandeling is voor deze kinderen het beste?


Kinderarst Henk Veeze: 'Blijkbaar is er iets veranderd in onze leefstijl waardoor kinderen die er vatbaar voor zijn, ook vaker diabetes krijgen We legden deze vragen voor aan de kinderartsen Henk-Jan Aanstoot en Henk Veeze. Zij zijn gestart met Diabeter, een behandelcentrum in Rotterdam voor kinderen met diabetes. In Nederland hebben naar schatting tussen de vier- en de vijfduizend kinderen onder de vijftien jaar diabetes. De meeste kinderen hebben diabetes type 1. De bekende symptomen daarbij zijn abnormale dorst, veel plassen, gewichtsverlies en chronische vermoeidheid. Erfelijkheid speelt hier ook een rol. Aanstoot: 'Ongeveer één op de vijftien Nederlanders heeft min of meer een erfelijke vatbaarheid voor deze vorm van diabetes. Maar lang niet iedereen die dat heeft, krijgt het ook. Omgevingsfactoren spelen daarbij een rol. Al geruime tijd stijgt het aantal kinderen met diabetes type 1 met ruim drie procent per jaar. Dat lijkt weinig maar het betekent wel een verdubbeling in 25 jaar.' Een duidelijke verklaring hiervoor is er niet. Henk Veeze: 'Blijkbaar is er iets veranderd in onze levensstijl waardoor kinderen, die er vatbaar voor zijn, het ook vaker krijgen. Je ziet hetzelfde bij astma en allergieën. Die komen ook steeds meer voor. Net als bij diabetes is ook bij deze aandoeningen sprake van een verstoring van het afweer-systeem. We zien ook steeds meer diabetes bij heel jonge kinderen. Soms zijn ze amper twee jaar, of zelfs nog jonger. Het komt zelfs voor bij baby's.'



"Ouderdomssuiker"
Daarnaast heeft een groeiend aantal jongeren, vaak tieners, de verschijnselen van diabetes type 2. Aanstoot: 'Ze zijn vaak moe en hebben last van infecties die maar niet over willen gaan. En dus niet zozeer veel dorst en veel plassen, zoals je dat bij diabetes type 1 ziet. Bijna altijd zijn het kinderen met een ernstig overgewicht en met diabetes dichtbij in de familie. Door het overgewicht is het lichaam ongevoelig geworden voor insuline. Ze hebben "ouderdomsdiabetes". Vroeger zag je dat alleen maar bij veertigplussers, maar door de toename van het aantal dikke kinderen komt dit nu ook bij jongeren voor. In ons land heeft ongeveer vier procent van alle kinderen met diabetes nu diabetes type 2. In de Verenigde Staten, waar vetzucht veel meer voorkomt, is dat ruim vijftig procent. Als hier niets verandert aan de eet- en leefgewoonten van jongeren, gaan wij ook die kant uit.'


Juiste behandeling
Zodra de diagnose "diabetes" is gesteld, moet de behandeling zo snel mogelijk van start gaan. Aanstoot: 'Zeker bij heel jonge kinderen is een pomp echt het beste. De insulinetoediening is dan veel nauwkeuriger en schommelingen van de bloedglucosewaarden zijn beter te beheersen. Hypo's komen zo veel minder voor. Kinderen en ouders kunnen daar een veel betere regeling mee bereiken. Als de kinderen gestart zijn met de therapie, knappen ze snel op en voelen zich al gauw veel beter.' Voor de ouders is het vaak een grote schok om te horen dat hun kind diabetes heeft. Veeze: 'Het is toch een chronische ziekte, die niet te genezen is. Je kunt er wel goed mee leren leven. Het is heel belangrijk dat de ouders weten dat een goede behandeling van de diabetes complicaties op latere leeftijd kan voorkomen of uitstellen. Vroeger werd daar te gemakkelijk over gedacht. Problemen aan de ogen, nieraandoeningen of hart- en vaatziekten waren van latere zorg, dacht men. Kinderen hadden daar toch geen last van. Maar nu weten we dat kinderen die jong hebben geleerd om hun diabetes onder controle te houden, later veel minder kans hebben op complicaties.'


Je diabetes sturen
'Heel belangrijk is het dan ook dat ouders en kinderen begrijpen wat diabetes met het lichaam doet', vervolgt Aanstoot. 'Dan leer je ook je diabetes te sturen. We zeggen wel eens dat je je diabetesrijbewijs moet halen. Als je goed naar je lichaam luistert en weet hoe de diabetes zich gedraagt, dan kun je de insulinetoediening daarop afstellen. Kinderen, maar ook tieners, hebben doorgaans een meer wisselend patroon van activiteiten dan volwassenen. Je moet als ouder en kind daarom steeds anticiperen en improviseren, maar soms is dat moeilijk: je spuit insuline en je kind wil niet eten, je hebt minder gespoten voor sport, maar de wedstrijd wordt afgelast. Meten, weten en regelen. Als dat moeilijk gaat, kan de insulinepomp een uitkomst zijn.'


Andere levensstijl
Jongeren met diabetes type 2 krijgen ook het advies om insuline te spuiten. Aanstoot: 'Vroeger werd nog wel eens gezegd: ga eerst maar eens afvallen. Dat is natuurlijk ook belangrijk, maar bij tieners werkt het vaak niet. Het is nodig om eerst die glucosewaarden weer onder controle te krijgen. Daarna proberen we ze te motiveren tot een andere levensstijl met gezonde voeding en meer bewegen. Dat is niet makkelijk, want die ongezonde gewoontes hebben ze vaak van huis uit meegekregen. De hele familie moet dus meedoen. Als dat gebeurt, zijn de resultaten vaak heel goed. Als een kind bijvoorbeeld vijf tot tien procent afvalt en meer beweegt, kan de insuline omlaag of zelfs stoppen. Maar de diabetes is nooit echt over. Zodra de vraag naar insuline toeneemt, door meer gewicht, minder bewegen, ziektes, zwangerschap of uiteindelijk door het ouder worden, kan de diabetes terugkeren.' Bij diabetes type 2 is het net zo belangrijk om de behandeling direct na de diagnose te starten. Aanstoot: 'Ik verwacht dat we in de toekomst kinderen met een verhoogd risico periodiek zullen testen. Zo kunnen we, als dat nodig is, vroeg ingrijpen. Je moet dan denken aan kinderen die veel te zwaar zijn en bij wie diabetes en hart- en vaatziekten in de familie voorkomt.'


Pubers
De puberteit is voor veel kinderen en hun ouders geen gemakkelijke periode, zeker niet als je ook diabetes hebt. Veeze: 'Ze gaan zich verzetten, vooral omdat alles wat goed en belangrijk is voor diabetes vaak volstrekt tegenovergesteld is aan wat tieners willen. Dat merk je bijvoorbeeld aan het niet meer spuiten op school, waar ze soms worden gepest en worden uitgemaakt voor junk. Ze nemen meer risico's, worden slordiger en beseffen niet welke gevaren hieraan kleven. Laatst was er een jongen die het ook niet zo nauw nam. Hij zei tegen de diabetesverpleegkundige dat hij gewoon een beetje op zijn gevoel spoot. De verpleegkundige reageerde daarop met "als je zo doorgaat moet je het straks wel op je gevoel doen, want dan kun je niet meer zien". Angst is zeker niet de raadgever die we voorstaan, maar het is wel eens nodig om de gevaren van diabetes keihard te benadrukken. Jongeren realiseren zich vaak nog onvoldoende dat het juist in deze periode heel belangrijk is om die glucosewaarden onder controle te houden. Door alle hormonen, emoties en stress komen er meer schommelingen. En met het volwassen worden neemt ook de kans op beschadiging van bloedvaten snel toe. In die zin is de puberteit een extra gevaarlijke periode. Juist dan is het nodig om een vinger aan de pols te houden. Op die leeftijd kunnen we soms ook de eerste complicaties zien. Onderzoek en behandeling van bloeddruk en nierfunctie is dan ook van groot belang.'


Psychische hulp
Omdat diabetes behoorlijk ingrijpend is, is psychische hulp geen overbodige luxe. Aanstoot: 'Bij de diagnosestelling kunnen ouders en kind vaak wel de nodige steun gebruiken. Heel belangrijk is het dat ouders en kinderen open zijn over de diabetes. Maak er vooral geen geheim van, probeer het niet te verbergen. Laat het kind gerust een spreekbeurt houden over zijn aandoening. Hij of zij leert het dan zelf begrijpen en kweekt daarmee ook begrip bij anderen. Het gaat erom dat je de diabetes accepteert. Dat je realiseert dat je goed kunt leven met diabetes; dat je er oud mee kunt worden en dat je ook gezond oud kunt worden. Als je tenminste maar rekening houdt met je lichaam en er goed naar luistert.'



facebook google plus