logo bloedsuiker
    Uitgave 04 - 2005, jaargang 20
Hoe ontstaat een diabetische voet?

Voetafwijkingen komen bij personen met diabetes helaas nogal een voor.
De afwijkingen variëren van overmatige eeltvorming tot vervorming van de voet en het ontstaan van grote wonden die slecht genezen en zelfs kunnen leiden tot amputaties. Hoe ontstaan deze problemen? En, wat kunt u doen om het te voorkomen?



De problemen doen zich het meest voor bij mensen die al langere tijd (tien à vijftien jaar) diabetes hebben. Zowel personen met diabetes type 1 als type 2 kunnen een diabetische voet krijgen. William van Houtum, internist in het Spaarne Ziekenhuis in Hoofddorp:‘Er zijn verschillende oorzaken. Om te beginnen zie je dat diabetes op de lange termijn de zenuwen kan aantasten. We noemen dit neuropathie. Meestal heeft dat tot gevolg dat de persoon minder gevoel krijgt in de voeten. Sommige mensen ervaren een prikkelend of een koud gevoel. Op den duur verdwijnt het gevoel helemaal. Als de voet gevoelloos wordt, kunnen er gemakkelijker wondjes ontstaan. Want als je niets voelt, merk je niet dat een schoen knelt of dat de voet gewond raakt door bijvoorbeeld een steentje De zenuwaantasting heeft bovendien tot gevolg dat de voet minder zweet, waardoor de huid droger wordt. Een dergelijke droge, schrale huid is extra kwetsbaar voor wondjes. Verder zie je dat door de zenuwaantasting de spieren anders worden aangestuurd waaroor de voet een andere vorm krijgt. Soms neemt de voet een klauwstand aan. De onderzijde wordt dan extra zwaar belast bij het lopen.'


Aderverkalking
Naast zenuwaantasting zijn aderverkalking en gewrichtsstijfheid de grote boosdoeners. Van Houtum: ‘Aderverkalking komt ook voor bij personen zonder diabetes. Vooral wanneer iemand veel rookt, ongezond en vet eet en weinig beweegt. Bij personen met diabetes zie je aderverkalking, door de hoge bloedglucosewaarden, vaak al op wat jongere leeftijd optreden. Bovendien is er ook aderverkalking op plaatsen waar je dat bij personen zonder diabetes niet zo snel aantreft, zoals in de onderbenen. Hierdoor krijgt de voet onvoldoende of geen bloedtoevoer. De voet sterft dan langzaam af. Verder zie je dat de hoge bloedglucosewaarden op den duur kunnen leiden tot een suikerafzetting in het bindweefsel van de gewrichten.
De gewrichten worden hierdoor stijver en dat geeft extra druk op de voet. Al deze zaken bij elkaar zorgen ervoor dat de voet extra kwetsbaar is. Kleine verwondingen kunnen dan leiden tot serieuze infecties. En zo ontstaat de diabetische voet.'



Ernstig
De eerste verschijnselen van de diabetische voet lijken soms nog onschuldig; op den duur kunnen de gevolgen heel ernstig zijn. Van Houtum: ‘Het begint met en beetje eeltvorming of een klein wondje. Maar die wond kan een infectie worden die maar niet wil genezen. In enkele gevallen kan het nodig zijn om de voet of zelfs het hele onderbeen te amputeren om te voorkomen dat de rest van het lichaam ook ziek word. Door de aderverkalking kunnen stukjes van de voet langzaam afsterven. Dat deel wordt dan zwart. Soms kan een bypass (een omleiding van de bloedvaten) of een dotterbehandeling (waarbij de doorbloeding van het bloedvat wordt hersteld) helpen. In andere gevallen is dat al niet meer mogelijk.'


Voorkomen
Wat kan iemand met diabetes nu doen om dit te voorkomen? Van Houtum: ‘In de eerste plaats is het belangrijk dat de persoon goed is ingesteld, met bloedglucosewaarden tussen de 4 en 7 mmol/l. In combinatie me een gezonde levensstijl zorgt dat ervoor dat zenuwaantasting, aderverkalking en gewrichtsstijfheid minder kans krijgen. Toch kan, ondanks goede voorzorgsmaatregelen, iemand op den duur last krijgen van deze verschijnselen. Dan is het belangrijk om waakzaam te zijn en goed voor je voeten te zorgen. Controleer de voeten dagelijks. Ga meteen naar de arts, verpleegkundige of podotherapeut als er wondjes zijn en ga niet zelf dokteren. Draag goed schoeisel, dat ruim genoeg is. Maar ook weer niet zo ruim dat je r in schuift. En loop niet op blote voeten, ook niet binnenshuis. Er is een hele serie leefregels, die samen kunnen voorkomen dat een klein wondje leidt tot een ernstige complicatie. Onderschat het probleem vooral niet! Ook als er in het begin nog geen pin is, kan het probleem al best ernstig zijn!'


Gezonde voeten!
Door diabetes kan er op den duur een gevoelloosheid ontstaan in de voeten. Het gevoel vermindert of verdwijnt zelfs helemaal. Daardoor kunnen wondjes gemakkelijker ontstaan. U heeft immers niet in de gaten wanneer er een steentje in de schoen zit of wanneer de schoen te veel knelt. Een onschuldig wondje kan dus onopgemerkt uitgroeien tot een ernstige infectie. Het is daarom belangrijk om waakzaam te zijn, als u merkt dat ook uw voeten minder gevoelig worden. Hieronder staan een aantal leefregels die kunnen voorkomen dat u een ernstige complicatie aan de voeten krijgt.*

Doen
Controleer uw voeten dagelijks op wondjes, blaren, barstjes, zwellingen, verkleuringen, ingegroeide teennagels en dergelijke. Gebruik een spiegel om de onderkant van de voeten te controleren of – als dat niet lukt – vraag iemand om dat te doen.
Meld problemen meteen aan de arts, verpleegkundige of podotherapeut.
• Bescherm altijd uw voeten. Draag altijd goede schoenen, zowel binnen als buten, om verwondingen te voorkomen.
• Controleer de binnenkant van uw schoenen op steentjes, scherpe stukjes (bijvoorbeeld naden) of ruwe plekken.
• Koop nieuwe schoenen altijd laat op de dag. Uw voeten zwellen namelijk gedurende de dag iets op. Aan het eind van de dag zijn ze het dikst. Zo weet u zeker dat u niet te kleine of te strakke schoenen koopt.
• Door sokken te dragen kunt u wondjes voorkomen. Let erop dat u uw voeten niet bezeert, als u uw sokken en schoenen moet uitdoen. In sommige landen of culturen is dat gebruikelijk bij het binnengaan van gebouwen.
• Knip uw teennagels recht en kort af. Vijl de scherpe randjes.
• Bedek wondjes met schoon verband.

Niet doen
• Lopen op blote voeten. Ook niet binnenshuis.
• Strakke schoenen dragen of schonen waarin u gemakkelijk schuift.
• Dragen van puntige schoenen, hoge hakken, naaldhakken of schoenen met bandjes die de achterkant van de voet slecht ondersteunen.
• Dragen van strakke of kniehoge sokken.
• Dragen van sieraden aan de voeten.
• Uw voeten aten uitdrogen en barstjes laten ontstaan.
• Opwarmen van de voeten bij de verwarming of met warm water.
• Zelf dokteren als er wondjes zijn.
• Roken. Dit is slecht voor de bloeddoorstroming.

Let op als
• Uw voeten pijnlijk worden.
• Uw voeten opvallend ood of juist kleurloos worden.
• Uw voeten (of een deel ervan) ongewoon warm of juist koud aanvoelen.
• Er barstjes of zweren op de voeten ontstaan.
• Uw voeten sterk ruiken.
• Uw voeten een open schram of blaar hebben.
• U zich regelmatig misselijk voelten/of vaak verhoging/koorts heeft.
• U moeite heeft om de bloedglucosewaarden onder controle te houden.




Hoe vaak ter controle?

Als er nog geen sprake is van zenuwaantasting en gevoelloosheid in de voeten.
1 x per jaar

Als er al sprake is van zenuwaantasting en gevoelloosheid in de voeten of tekenen van vaatziekten of aderverkalking.
1 x per halfjaar

Als er al sprake is van zenuwaantasting, gevoelloosheid in de voeten en de eerste tekenen van vaatziekten/aderverkalking.
1 x per drie maanden

Als er al vaker zweren of wondjes zijn geweest die moeilijk genezen.
1 x per maand/drie maanden



* Diabetes and Foot Care; Put feet first, prevent amputations. International Diabetes federation and the International Working Group on the Diabetic Foot, www.iwgdf.org


Meer weten
Wilt u een graag een overzicht hebben van de adviezen rondom voetverzorging voor mensen met diabetes?
Vraag dan naar de Tip “Diabetes en voetverzorging” bij LifeScan op het gratis nummer 0800-022 24 45 of bel naar Novo Nordisk (0172) 449 494 voor de brochure: “voorlichting diabetes voeten”.




facebook google plus