logo bloedsuiker
    Uitgave 03 - 2005, jaargang 20
Continue glucosemeting voor thuisgebruik nog toekomstdroom

Continue glucosemeting; oftewel een apparaatje dat 24 uur per dag de bloedglucose van iemand meet. Het zou een uitkomst zijn voor veel mensen met diabetes. Ondanks verschillende pogingen is er nog geen bedrijf in geslaagd een betrouwbare continue glucosemeter voor thuisgebruik op de markt te brengen.


 Internist Hans de Vries en arts-onderzoeker Iris Wentholt doen onderzoek naar de mogelijkheden van continue glucosemeting in de thuissituatie Mensen met diabetes type 1, maar ook steeds meer mensen met diabetes type 2, spuiten dagelijks enkele malen insuline om hun bloedglucose op peil te houden. Het aantal eenheden insuline dat ze spuiten is afhankelijk van wat ze eten, hoeveel ze bewegen, hoe gevoelig ze zijn voor insuline, de temperatuur en andere factoren. Om te weten hoeveel ze moeten spuiten, controleren veel mensen zelf hun bloedglucose. Dit doen ze met behulp van een druppeltje bloed, een stripje en een bloedglucosemeter. Om een druppeltje bloed te krijgen prikken ze met een prikpen in hun vingertoppen of handpalm. Veel mensen doen dit meerdere malen per dag. Toch kan het gebeuren dat iemand tussen de zelfcontroles door te hoge of juist te lage bloedglucosewaarden heeft. Om het verloop van de bloedglucosewaarden nauwkeurig in beeld te brengen, is het wellicht nuttig dat iemand 24 uur per dag continu zijn waarden zou kunnen weten.


Pendra
Continue glucosemeting zou een grote stap vooruit betekenen in de diabetesbehandeling. De ontwikkelingen op dit gebied staan ook niet stil. Regelmatig verschijnen er hoopvolle berichten in de media, zoals een paar jaar terug over de Pendra. Deze zou augustus 2004 op de Nederlandse markt komen. Dit is niet doorgegaan en enkele maanden later ging het Zwitserse bedrijf Pendragon, de bedenker van de Pendra, failliet.
De Pendra was vergelijkbaar met een polshorloge waarop iemand continu de bloedglucosewaarden kon aflezen. De meting gebeurde met behulp van elektrische velden, ook wel “elektrochemische impedantie spectroscopie” genoemd. Als de glucosewaarden te hoog of te laag dreigden te worden, ging er een alarm af. De gemeten waarden konden worden overgezet op een computer waardoor er allerlei trends zichtbaar werden. Hier kon dan de behandeling op worden afgestemd. In theorie klinkt dit prachtig, maar de praktijk bleek weerbarstiger.



Vals alarm
Het was de bedoeling dat mensen de Pendra gebruikten in combinatie met de reguliere manier om de bloedglucose te controleren. Gaf de Pendra aan dat ze te laag zaten, dan verifieerden ze dit met een vingerprik en hun bloedglucosemeting. Te vaak bleken de waarden niet overeen te komen. Arts-onderzoeker Iris Wentholt doet in het Academisch Medisch Centrum (AMC) in Amsterdam promotie-onderzoek naar continue glucosemeting. Ze zegt: ‘Wij kennen bijvoorbeeld iemand die meerdere malen uit zijn slaap werd gewekt door de Pendra. Deze gaf aan dat er een hypo dreigde. Bij een gewone controle bleek dit dan niet het geval. Het omgekeerde kon ook gebeuren. Dat iemand een hypo had, maar dat de Pendra geen alarm gaf.'
Mensen die belangstelling hadden voor de Pendra, konden zich aanmelden bij Pendragon. Ze kregen de meter dan drie dagen op proef. In die periode moest de meter worden gekalibreerd (geijkt). Ongeveer eenderde van de mensen kon de Pendra niet gebruiken, omdat de Pendra niet geschikt bleek voor hun huidtype. De mensen van wie de huid wel geschikt was, konden de meter na het kalibreren kopen. Dit was een dure aanschaf van rond de
€ 1.250. Daarnaast betaalden de mensen nog een leasebedrag van € 95 per maand.



Glucosemeting

Invasief: een manier om de bloedglucose te meten met behulp van bloed

Noninvasief:  een manier om de bloedglucose te meten zonder bloed

Semi-invasief: een methode waarbij weliswaar geen bloed nodig is maar waarbij wel de huid doorboord moet worden





Reguliere bloedglucosemeters Invasief
Pendra Noninvasief
GlucoWatch

Semi-invasief

GlucoDay

Semi-invasief

CGMS Gold

Semi-invasief

 

 




Patent
Feitelijk is de Pendra te vroeg op de markt gebracht, meent internist Hans de Vries.
‘De meter was ontwikkeld door een relatief klein bedrijf, Pendragon, in Zwitserland. De sensor waarvan gebruik werd gemaakt, was onvoldoende ontwikkeld en getest voordat het in de markt werd gezet. Wellicht had het bedrijf te weinig financiële reserves voor al de kostbare onderzoeken die nodig zijn voor het ontwikkelen van een nieuwe technologie.‘ Internist De Vries werkt eveneens in het AMC en is de copromotor van Iris Wentholt.
Het vreemde was dat de Pendra wel een CE-keurmerk had. De polsglucosemeter voldeed dus aan de Europese richtlijnen. De Vries: ‘Toen wij in onze naaste omgeving hoorden dat de Pendra vaak niet betrouwbaar was, zijn we dit nader gaan uitzoeken. Het komt erop neer dat de Europese richtlijnen vrij algemeen zijn, maar daardoor onvoldoende in staat om de betrouwbaarheid van specialistische technieken als die van de Pendra te waarborgen. Daarbij komt dat de onderzoeksresultaten van de Pendra vertrouwelijk waren tussen Pendragon en de keurende instantie. Dit doen ze omdat ze niet willen dat het patent uitlekt. Het is natuurlijk begrijpelijk dat ze het patent willen behouden, maar volgens mij moet het mogelijk zijn om de onderzoeksresultaten bekend te maken, zonder het werkingsmechanisme van een meter prijs te geven. Voor artsen en diabetesverpleegkundigen is het noodzakelijk om inzage te hebben in de onderzoeksresultaten, want pas dan weten we of we een nieuw apparaat wel of niet moeten adviseren aan patiënten.'
In deze context is het belangrijk te vermelden dat de Pendra niet geregistreerd was als een bloedglucose-meter, maar als een ‘medisch hulpmiddel'. De in Nederland bekende bloedglucosemeters behoren echter tot de categorie van ‘IVD's' (In Vitro Diagnostica) en niet tot de ‘medische hulpmiddelen'. Voor de IVD's bestaat een aparte Europese wetgeving (de IVD-Directive) die een veel strengere CE-keuring oplegt. Deze wordt uitge-voerd door een onafhankelijke wetenschappelijke instantie, die is goedgekeurd door de Europese wetgever. De testprocedure voor IVD's is zeer uitgebreid en staat garant voor de betrouwbaarheid van de bloedglucosemeters.





GlucoWatch
In Engeland en de Verenigde Staten is de GlucoWatch® op de markt. Dit is eveneens een polsglucosemeter. Deze meter geeft om de tien minuten de waarde van de bloedglucose. De werking is gebaseerd op iontoforese. Hierbij gaan er stroompjes door de huid waardoor er plus- en minpolen ontstaan waaruit de bloedglucosewaarden afgelezen kunnen worden. Deze methode kan huidirritaties veroorzaken, zoals roodheid of pijn.
De Vries: ‘Over de betrouwbaarheid van de GlucoWatch kan gediscussieerd worden. Het blijkt dat deze meter maar een kwart van de hypo's signaleert. Bovendien moet de sensor die de meter gebruikt om de twaalf uur worden vervangen. Daarna duurt het drie uur voordat de nieuwe sensor weer werkt.‘
Ook de GlucoWatch is bedoeld als aanvulling op de reguliere zelfcontrole en niet als vervanging. In Nederland is deze meter niet verkrijgbaar. In Engeland en de Verenigde Staten kunnen mensen een GlucoWatch per mail bestellen maar uitsluitend op voorschrift van de arts. De meter is verkrijgbaar vanaf ongeveer $300 en de sensoren die verbruikt worden vanaf $4 per stuk.



Microdialyse
Wentholt onderzoekt momenteel twee apparaten waarbij geen bloed nodig is, maar de huid wel doorboord moet worden: de GlucoDay® van Menarini en de CGMS® Gold™ van Medtronic Minimed. De GlucoDay wordt als een pompje op de buik gedragen. Het werkt als een microdialyse met twee verschillende vloeistoffen die in zakjes zitten. Een arts of verpleegkundige brengt een heel dun slangetje met daarin kleine gaatjes in onder de huid van de buik. Drie uur na het inbrengen moet het apparaat worden gekalibreerd. Dit kan de patiënt zelf doen. Vervolgens meet de GlucoDay 48 uur de bloedglucosewaarden. Desgewenst kan de patiënt de waarden op een display zien. Het is ook mogelijk om een geluid of trilalarm in te stellen in geval van een hypo of een hyper. De GlucoDay signaleert tweederde van de hypo's.
Tijdens het dragen van de GlucoDay kan iemand niet onder de douche of zeer fanatiek sporten. Momenteel wordt deze pomp vooral gebruikt om het verloop van de bloedglucosewaarden gedurende 48 uur te volgen. Hier kan vervolgens het behandelplan op worden afgestemd. Mensen die een GlucoDay dragen hoeven niet in het ziekenhuis te blijven, ze kunnen gewoon naar huis of gaan werken.



Trilalarm
De CGMS Gold werkt 72 uur. Deze meter werkt met behulp van een sensor die de diabetesverpleegkundige onder de buikhuid aanbrengt. Na 72 uur moet de sensor worden vervangen. Deze meter is kleiner dan de GlucoDay maar heeft op dit moment nog geen display waarop mensen de waarden kunnen aflezen, noch een alarm in geval van een hypo of een hyper. De gemeten waarden kunnen na 72 uur op de computer worden overgezet, waarna het verloop van de bloedglucosewaarden zichtbaar wordt. De CGMS wordt altijd gebruikt in combinatie met de reguliere zelfcontrole, die minimaal viermaal per dag verricht moet worden. Gedurende de 72 uur dat iemand de meter draagt kan iemand zijn normale dingen doen. De CGMS detecteert tweederde van de hypo's. De GlucoDay is iets betrouwbaarder, maar is wel een groter apparaat en meet een dag korter dan de CGMS.


Indicaties voor gebruik

De CGMS Gold en GlucoDay worden vaak onder begeleiding van een arts of diabetesverpleegkundige gebruikt. Het doel is trends en patronen te ontdekken in de bloedglucosespiegels. Vervolgens kan hier de educatie en het behandelplan op worden afgestemd. Continue glucosemeting wordt vooral ingezet bij: 

  • mensen die last hebben van nachtelijke hypo's of grote schommelingen in de glucosewaarden;
  • grote verschillen tussen het HbA1c* en de gemeten bloedglucosewaarden;
  • zwangerschap.


 
  




Toekomstdroom
Er wordt veel onderzoek gedaan naar non- en semi-invasieve methodes om de bloedglucosewaarden continu te kunnen meten. De Vries en Wentholt verwachten op korte termijn echter nog geen betrouwbare noninvasieve methode. De Vries: ‘De materie is erg ingewikkeld. Er zijn zoveel factoren die invloed hebben op de bloedglucose en het blijkt moeilijk een apparaat te ontwikkelen dat betrouwbare resultaten blijft geven onder deze constant veranderende omstandigheden.' ‘Wij verwachten dat de komende vijf jaar de semi-invasieve methode vooral nog gebruikt zal worden als diagnosehulpmiddel door artsen en diabetesverpleegkundigen om hiermee de behandeling van de patiënten te ondersteunen', vult Wentholt aan. ‘Binnen vijf tot tien jaar komt er wellicht een semi-invasieve methode op de markt die mensen zelf kunnen gebruiken, maar dit zal waarschijnlijk een aanvulling blijven op de reguliere manier van zelfcontrole.' De Vries: 'Voor mensen met diabetes is het goed om de ontwikkelingen te blijven volgen, maar ze moeten niet blind vertrouwen op de juichende verhalen die in de media verschijnen over nieuwe methoden om de bloedglucose te meten. Het is raadzaam om het advies van de arts of diabetesverpleegkundige te vragen alvorens een nieuw en vaak kostbaar apparaat aan te schaffen.'


* HbA1c is een meting in het bloed die de gemiddelde bloedglucose weergeeft van de voorgaande zes weken

* Bronnen: www.medcompare.com, www.diabetologica.com, Diabetologia

 





facebook google plus