logo bloedsuiker
    Uitgave 01 - 2005, jaargang 20
'Bewegen motiveert pas, als je resultaat ziet'

Jacqueline van der Zee is diabetesverpleegkundige, heeft diabetes type 2 en gebruikt hier sinds kort geen medicijnen meer voor. Hoe komt dat? En hoe is het om als diabetesverpleegkundige diabetes te hebben?


Voordat ik diabetes kreeg, dacht ik dat het toedienen van insuline net zo'n automatisme was als tandenpoetsen. Nu weet ik wel beter Dat ze vanaf 2002 diabetes heeft, lijkt Jacqueline van der Zee niet erg te raken. Nuchter zegt ze daarover: ‘Ik heb geen moeite met mijn aandoening. Iemand met diabetes wordt beter in de gaten gehouden dan iemand die niets mankeert. Wel voelde ik me toen ik net diabetes had een patiënt, geen diabetesverpleegkundige. In het dagelijkse leven vormt diabetes voor mij geen probleem. Ik laat me er niet door leiden. Maar ik veeg het ook niet van tafel. Ik ben me er heel bewust van dat ik het heb.'


Druk leven
Jacqueline is getrouwd en heeft twee kinderen. Toen ze negen jaar geleden zwanger was van haar dochter, prikte ze voor de zekerheid haar eigen bloedglucosewaarde. Ze zegt: ‘Vrouwen die zwanger zijn hebben immers kans op zwangerschapsdiabetes. Mijn bloedglucosewaarde was te hoog, boven de 10 mmol/l. Dat is niet goed.' Jacqueline moest de laatste maanden van haar zwangerschap insuline spuiten. Zwangere vrouwen mogen geen tabletten gebruiken, omdat het effect ervan op het ongeboren kind nog onduidelijk is. Na de geboorte van haar dochter bleek dat ze geen diabetes meer had. Toen ze drie jaar geleden een zware longontsteking kreeg, waarvoor prednison werd voorgeschreven, was haar glucosewaarde toch weer geregeld boven de twintig. Jacqueline: ‘Toen ben ik weer begonnen met het spuiten van insuline.'


Bewegen en diabetes

Het lichaam van veel mensen met diabetes type 2 is ongevoelig geworden voor insuline. De alvleesklier maakt nog wel insuline, maar de insuline slaagt er onvoldoende in de glucose uit het bloed naar de cellen van bijvoorbeeld de spieren te brengen. Er blijft dus te veel glucose achter in het bloed. Beweging zorgt ervoor dat het lichaam makkelijker glucose kan opnemen. Als mensen met diabetes type 2 regelmatig gaan bewegen, bijvoorbeeld een halfuur per dag stevig wandelen of fietsen, dan dalen hun bloed-glucosewaarden. Het effect hiervan kan zo gunstig zijn dat iemand, al dan niet tijdelijk, kan stoppen met de medicatie.




Bevlogen
Diabetes is haar passie. Behalve dat ze vier uur per week spreekuur voor twee huisartsen draait, heeft ze haar eigen bedrijf: Non-stop Consultancy. Ze zegt: ‘Als freelance diabetesverpleegkundige werk ik voor verschillende opdrachtgevers. Daarnaast leid ik ook diabetesverpleegkundigen op, ben ik docent voor praktijkondersteuners, geef ik voorlichting in apotheken en ben ik betrokken bij het Diabetes Implementatie Traject.' Dat Jacqueline diabetes heeft, maakt haar alleen nog maar méér bevlogen. Want naast al het werk is ze ook nog eens bestuurslid van de EADV, de beroepsvereniging van diabetesverpleegkundigen, leest ze alles over diabetes en houdt ze haar vakliteratuur bij. ‘Ik wil echt alles weten over nieuwe dingen die op de markt komen. Is er een nieuwe meter dan schaf ik die aan. Zijn er nieuwe kortwerkende insulines, dan probeer ik ze meteen uit.'


Jojo-effect
Dat Jacqueline diabetes heeft, komt vermoedelijk door te weinig beweging en over-gewicht. Ze zegt: ‘Diabetes zit niet in mijn familie. Bovendien heb ik altijd problemen met mijn gewicht gehad. Ik had last van het jojo-effect. Dat betekent dat het gewicht erg schommelt.' Het overgewicht, waarmee Jacqueline te kampen had, kwam voort uit een combinatie van een slechte voeding, schildklierproblemen en daarbovenop diabetes. ‘Als diabetesverpleegkundige vertel ik natuurlijk tegen mijn patiënten dat ze meer op hun voeding moeten letten en moeten bewegen. Maar het is anders als het jezelf aangaat. Ik stimuleer patiënten, maar uiteindelijk moest ik zelf natuurlijk ook gaan bewegen.'


Intensief fitnessprogramma
Afgelopen december is Jacqueline gestopt met het toedienen van insuline. Door regelmatig te bewegen, kon ze hiermee stoppen. Drie keer per week volgt ze een intensief fitnessprogramma. Ze zegt: ‘In oktober ben ik heel fanatiek begonnen met fietsen, crosstrainen, een soort langlaufen, en buik- en beenspieroefeningen. Het doet mijn conditie goed en ik hoef geen insuline meer te spuiten. Ik controleer nog steeds mijn bloedglucose, maar ik dien alleen bij zeldzame, grote maaltijden een beetje snelwerkende insuline toe. Of ik ga na de maaltijd een halfuurtje fietsen. Waarschijnlijk kan mijn alvleesklier het nu zelf aan. Maar ik heb nog wel diabetes. Je hebt diabetes of je hebt het niet. Je kunt niet een beetje diabetes hebben. Ik zal altijd moeten blijven bewegen en altijd op mijn voeding moeten letten. Bewegen motiveert pas, als je resultaat ziet.'


Angst voor een hypo
Haar eigen aandoening gebruikt ze soms in de voorlichting aan haar patiënten. Jacqueline kan zich de angst voor bijvoorbeeld een hypo in ieder geval goed voorstellen. Ze zegt: ?Ik heb zelf nooit een ernstige hypo gehad. Ik voelde altijd aankomen of ik te laag zat. Ik heb dus ook altijd adequaat kunnen reageren. Maar de angst begrijp ik heel goed. Ook begrijp ik het ziektebeeld natuurlijk heel goed. Nadat ik zelf diabetes kreeg, veranderde mijn beeld dat ik van de aandoening had. Diabetes is een veel intensievere ziekte dan ik daarvoor altijd dacht. Voordat ik diabetes kreeg, dacht ik dat het toedienen van insuline net zo'n automatisme was als tandenpoetsen. Iets wat je gewoon iedere dag moet doen. Nu weet ik wel beter.'


Stimuleren en motiveren
Door regelmatige beweging en gezonde voeding hoeft Jacqueline zichzelf geen insuline meer toe te dienen. Toch blijft ze bescheiden. Ze vindt niet dat haar verhaal een succes-story is. Wel ziet ze zichzelf als iemand die anderen kan stimuleren en motiveren. Ze zegt: ‘Ik wil mensen met diabetes over de streep trekken om meer te gaan bewegen. Ik zie vaak dat ze heel fanatiek gaan bewegen en dat ze in hun enthousiasme bijvoorbeeld een home-trainer kopen. Toch zakt het enthousiasme om te sporten vaak weer weg en komen de kilo's er weer aan. Vaak beginnen mensen met diabetes pas na twee of drie jaar weer opnieuw met sporten. Ik zeg dan dat ze toch regelmatig moeten blijven bewegen, want je ziet echt resultaat. Zeker in combinatie met gezonde voeding.'


Acht kilo kwijt
Ik heb altijd problemen met mijn gewicht gehad en volgde daarom allerlei diëten zoals de Weightwatchers. Maar nu ben ik pas écht afgevallen. Als je ziet hoe snel dat gaat, dan stimuleert dat alleen maar. Ik ben acht kilo kwijt geraakt door meer te bewegen, regelmatiger te eten, meer groente, minder koolhydraten en minder vlees. Dus minder aardappelen, chips en snacks. Ik ben ook olijfolie gaan gebruiken in plaats van boter. Het is zo fijn dat ik niet meer hoef te spuiten. En het is nog veel fijner dat ik me zo goed voel. Acht kilo erbij? Dat gebeurt me niet meer.'


Vis in plaats van vlees
Toch neemt dit niet weg dat Jacqueline wel eens een zakje friet met mayonaise eet. ‘Ik vind dat je dat best eens een keer mag eten. Dat zeg ik ook tegen patiënten. Maar je moet fastfood niet te vaak eten. Mensen die een druk leven leiden, zijn vaak eerder geneigd om voor een makkelijke vette hap te kiezen. Dat zie ik ook bij patiënten. Toch kun je met simpele dingen veel winst behalen. Ik ondervind het zelf. Bijvoorbeeld, in een restaurant kun je in plaats van spareribs met friet, ook vis bestellen. Net zo lekker, maar veel gezonder.'



facebook google plus