logo bloedsuiker
    Uitgave 04 - 2003, jaargang 18
Beperk de risico's van het metabool syndroom

Een gezonde leefstijl is de beste behandelmethode voor het metabool syndroom. Hoe dat te doen, vertelt diŽtist Corine Vernooij.


Het metabool syndroom is een combinatie van aandoeningen die de kans op sterfte door hart- en vaatziekten aanzienlijk verhoogt. Er is sprake van een metabool syndroom als iemand een nuchtere glucosewaarde boven de 6,1 mmol/l heeft (o.a. mensen met diabetes), in combinatie met twee van de volgende factoren: veel vet rondom de buik, een gestoorde vetspiegel in het bloed, een hoge bloeddruk en/of verlies van eiwit via de urine (microalbuminurie). De beste behandeling bij een metabool syndroom is gezond eten en voldoende bewegen. Dit lijkt een simpele oplossing voor een complex probleem. 'Veel mensen denken dat ze een gezonde leefstijl hebben', zegt Corine Vernooij, diŽtist in het Diabetes Centrum Bilthoven. 'Als ik tijdens een consult goed doorvraag, blijkt er in de praktijk vaak nog veel te verbeteren. Veel mensen eten bijvoorbeeld te weinig brood en aardappelen, vaak om calorieśn te besparen. Zo loop je kans om extra veel vette en calorierijke tussendoortjes te nemen. Ik adviseer daarom altijd drie hoofdmaaltijden en drie gezonde tussendoortjes (zoals fruit, ontbijtkoek of magere yoghurt). Verder zijn natuurlijk de juiste vetten belangrijk om het cholesterolgehalte positief te beÔnvloeden. Dat betekent: gebruik van halfvolle of magere zuivelproducten, mager vlees, vloeibare margarine of olie bij het koken en minstens twee keer per week vis. Om het gehalte aan beschermende antioxidanten in de voeding op te krikken is het verder belangrijk om minstens 200 gram groente en twee stuks fruit per dag te eten.'


De strijd tegen buikvet
Uit onderzoek in Amerika is bekend dat het metabool syndroom voorkomt bij bijna vijf procent van de mensen met een normaal gewicht, bij ruim twintig procent van de mensen met overgewicht en zelfs bij bijna zestig procent van de mensen met ernstig overgewicht. Ook blijkt uit het onderzoek dat vooral het appelvormige overgewicht -waarbij er teveel vet opgestapeld is in de buik- het meeste risico geeft. 'Bij het metabool syndroom speelt vet rond de buik inderdaad een cruciale rol,' aldus Corine. 'Buikvet is een bijzondere vorm van lichaamsvet omdat dit vetweefsel zoals we dat noemen nogal 'metabool actief' is: het maakt een aantal stoffen en hormonen die een duidelijke invloed op de stofwisseling hebben (zie verderop in dit artikel). Het verminderen van de buikomvang geeft direct een positief resultaat op de bloedglucose en de bloeddruk. Daarbij is het echt niet nodig te streven naar een modelbuik. Een gewichtsverlies van een paar kilo kan soms de gevoeligheid voor insuline al fors verbeteren. Lastig is wel dat afvallen juist door deze zogeheten insulineresistentie of door het gebruik van medicijnen of insuline bemoeilijkt wordt. Toch vallen mijn cliŽnten vaak goed af door aandacht voor gezonde voeding en beweging. Soms zijn ook andere middelen nodig, zoals maaltijdvervangers of medicijnen.'




Meet uw middel
Hoe is de vetverdeling in uw lichaam? Meet uw middelomtrek rond de navel. 
* Bent u een man en is uw middelomtrek meer dan 94 cm? Dan heeft u te veel buikvet.
* Bent u een vrouw en is uw middelomtrek meer dan 80 cm? Dan heeft u te veel buikvet.



Beweeg!
Bij een gezonde leefstijl hoort ook beweging. Vernooij: 'Veel mensen denken dat ze voldoende bewegen, maar bijna niemand haalt de Nederlandse Norm Gezond Bewegen. Volgens deze norm zou iedereen elke dag tenminste dertig minuten matig intensief moeten bewegen. Dit is beweging waarbij de ademhaling versnelt, men licht gaat zweten maar waarbij er nog wel genoeg adem is om te blijven praten. Denk aan een stevige wandeling of een fietstochtje. Bewegen verlaagt de bloeddruk, helpt bij het afvallen en heeft een direct positief effect op het cholesterolgehalte. Ik adviseer altijd om beweging in te passen in het dagelijks leven, dus vaker op de fiets boodschappen doen en meer wandelen of tuinieren.'


Buikvet: fout vet
Vetweefsel in de buik bestaat uit meer kleine vetcellen en is beter doorbloed dan het vetweefsel dat zich onder de huid bevindt. De vetcellen in buikvet zijn behoorlijk actief. Wat betekent dat? In de eerste plaats zijn in het vetweefsel vetzuren opgeslagen als pakketjes in een schuur. Het vetweefsel laat gemakkelijk deze vetzuren vrij in de bloedsomloop. Die vetzuren worden vervolgens vervoerd naar de lever. In de lever worden die vetzuren verwerkt en deels opgeslagen (leververvetting!) en deels gebruikt voor de aanmaak van extra glucose. Daardoor wordt het glucosegehalte van het bloed hoger en is in verhouding dus meer insuline nodig. Daarnaast maakt buikvet een aantal stoffen, die de insulinegevoeligheid verminderen; vetweefsel is dus niet, zoals we vroeger dachten, een voorraadplaats voor tijden van schaarste, maar een zeer actief weefsel dat allerlei hormonen en stofwisselingsfactoren kan produceren. Buikvet is daarmee een belangrijke risicofactor voor het metabool syndroom.


Top tien voor een gezonde leefstijl
* Wees alert op de verschijnselen van het metabool syndroom. Controleer uw gewicht regelmatig en hou daarbij de buikomvang in de gaten.
* Beweeg dagelijks tenminste dertig minuten matig intensief. Bijvoorbeeld stevig wandelen, fietsen, zwemmen of tennissen.
* Beperk het gebruik van verzadigd vet. Dit zit veel in volvette melkproducten en kaas, vet vlees en snacks.
* Eet meer onverzadigde vetten. Deze zitten in plantaardige olie, dieetmargarine, dieethalvarine en noten.
* Eet twee keer per week vis, waarvan ťťn keer per week vette vis. Vis is ook lekker als broodbeleg of als snack. Voorbeelden van vette vis zijn makreel, haring, zalm en paling. Ondanks de naam 'vette vis' bevat deze voeding juist gezonde vetzuren.
* Eet veel groente en fruit, tenminste tweehonderd gram groente en twee stuks fruit per dag.
* Drink niet teveel alcohol om een hoog gehalte aan triglyceriden in het bloed te voorkomen. Een goede richtlijn is ťťn ŗ twee glazen per dag.
* Gebruik eventueel ook margarines of zuivelproducten die zijn verrijkt met plantensterol of plantenstanol. Die kunnen het gehalte van LDL ('slecht') cholesterol met zo'n tien procent verlagen.
* Bij sommige mensen heeft een zoutbeperkt dieet een gunstig effect op de bloeddruk, anderen zijn veel minder gevoelig voor zout.
* Stel u zelf goed op de hoogte over gezonde voeding en maak bij vragen een afspraak met een diŽtist. Het is goed om regelmatig uw eetpatroon te beoordelen en informatie te hebben over nieuwe gezonde producten en richtlijnen.




facebook google plus