logo bloedsuiker
    Uitgave 02 - 2002, jaargang 17
Wegwijs in insulineland. Wordt het een analoge of een humane mix?

Veel mensen met diabetes injecteren elke dag insuline. De ene persoon kiest voor een intensief insulineschema, wat wil zeggen vier- tot vijfmaal daags injecteren. De andere geeft de voorkeur aan een insulinemix die tweemaal daags toegediend moet worden. Aan iedere keuze zijn voor- en nadelen verbonden. Daarom is het belangrijk te weten waarvoor u kiest. Dit kan helpen bij het vinden van de insulinetherapie die het beste past bij uw levensstijl. Dit is overigens geen simpele keuze, want het aantal insulinesoorten is talrijk. Met behulp van dr. Frits Holleman, internist in opleiding in het Academisch Medisch Centrum Amsterdam, spitsen we ons in dit artikel toe op de analoge insulinemixen. Maar voordat we zover zijn eerst wat achtergrondinformatie.


Ieder mens, met of zonder diabetes, heeft insuline nodig. Insuline zorgt ervoor dat glucose (enkelvoudige suiker) uit het bloed wordt opgenomen, zodat het getransporteerd kan worden naar de cellen in het lichaam.
De meeste glucose komt in het bloed terecht door het eten van voedsel.
Na het eten hebben we dus een extra hoeveelheid insuline nodig. Daarnaast produceert de lever constant een klein beetje glucose, waardoor het lichaam ook continu een basis hoeveelheid insuline (de basale behoefte) nodig heeft.
Welnu, bij iemand met type 1 diabetes produceert het lichaam geen insuline meer. Bij iemand met type 2 diabetes produceert het lichaam enerzijds minder insuline en zijn de cellen in het lichaam anderzijds minder gevoelig voor insuline.
Zonder insuline kunnen we niet leven. Daarom dienen mensen met diabetes zichzelf op een kunstmatige manier insuline toe. Hierbij laten we de mensen die type 2 diabetes hebben en hiervoor tabletten gebruiken, even buiten beschouwing.
Om de glucosestijging in het bloed goed op te kunnen vangen, hebben mensen met diabetes feitelijk twee soorten insuline nodig. Kortwerkende insuline om de glucosepieken na het eten op te vangen en langwerkende insuline om ervoor te zorgen dat de constante hoeveelheid glucose die de lever produceert, uit het bloed wordt verwijderd.



De natuur nabootsen
Mensen met diabetes kunnen op verschillende manieren in hun
insulinebehoefte voorzien. Een mogelijkheid is een intensief insuline schema. Hierbij injecteert men doorgaans driekeer daags kortwerkende insuline vlak voor de maaltijd en éénmaal daags langwerkende insuline voor het slapengaan. Dr. Holleman: ‘Een intensief insulineschema benadert het meest de natuurlijke situatie. Dit geniet mijn inziens absoluut de voorkeur. Hoe meer je erin slaagt de natuurlijke situatie na te bootsen, des te beter zal je regulatie zijn. Een goede regulatie is vooral belangrijk met het oog op het voorkómen van complicaties. Bovendien kunnen mensen met een intensieve therapie hun insuline afstemmen op hun levenswijze in plaats van andersom. Ze hebben dus meer vrijheid. Als ze een maaltijd overslaan, slaan ze een injectie over. Eten ze wat meer, dan spuiten ze wat extra insuline.'



Twee in één
Een andere manier om de insuline-behoefte op te vangen is het gebruik van insulinemixen. In een insulinemix zit kort- en langwerkende insuline verwerkt. Mensen die een insulinemix gebruiken, injecteren meestal tweemaal daags, ‘s ochtends voor het ontbijt en ‘s avonds voor de avondmaaltijd. De kortwerkende insuline vangt dan de glucosepiek op na de maaltijden en de langwerkende insuline voorziet in de basale behoefte. Holleman: ‘Kort en langwerkende insuline zijn eigenlijk hetzelfde. Aan de langwerkende insuline is echter een eiwit (protamine) toegevoegd dat ervoor zorgt dat de insuline langzaam wordt opgenomen in het bloed. Nu zitten in een mix dus zowel op zichzelf staande insulinemoleculen verwerkt als insulinemoleculen die gekoppeld zijn aan een eiwit, bijvoorbeeld in de verhouding 30/70.


Intensief of mix?
‘In de praktijk stel ik altijd eerst een intensief insulineschema voor', zegt Holleman. ‘Gezien de voordelen hiervan, mag je deze mogelijkheid de mensen niet onthouden. Is dit niet haalbaar dan is een insulinemix een goed alternatief. De insulinemixen zijn geschikt voor mensen die niet vierkeer daags willen of kunnen spuiten. Bijvoorbeeld ouderen die voor hun injecties zijn aangewezen op verpleegkundigen of schoolgaande kinderen. Ook kan het uitkomst bieden voor geestelijk gehandicapten met diabetes. Daarnaast zie je dat veel mensen met type 2 diabetes die insuline gebruiken een tweemaal daags injectieschema met insulinemixen hebben.'


De analoge mix
Vóór 1996 werd voornamelijk humane (menselijk) insuline gebruikt. Veel langer geleden waren dit runder- en varkensinsuline. Sinds1996 neemt het gebruik van analoge insuline toe. Tot voor kort waren deze zogeheten analogen alleen beschikbaar als kortwerkende insuline (NovoRapid en Humalog). Tegenwoordig zijn ze ook verwerkt in de insulinemixen (NovoMix 30 en Humalog Mix). Wat is nu het verschil tussen humane en analoge insuline? Holleman: ‘Humane insuline is identiek aan menselijke insuline. Mensen die insuline toedienen met een insulinepen, spuiten dit onderhuids. Bij mensen die geen diabetes hebben, komt de insuline rechtstreeks vanuit de alvleesklier in het bloed terecht. De onderhuidse toediening werkt vertragend op de opname van de insuline in het bloed. Daarom moet iemand die humane insuline spuit eigenlijk een half uur wachten voordat hij of zij kan gaan eten. Bovendien werkt de insuline wel vijf à zes uur door. Daarom moeten mensen die deze insuline gebruiken vaak omstreeks 11.00 uur in de ochtend een tussendoortje eten. De insuline die voor het ontbijt is geïnjecteerd is dan nog niet uitgewekt, terwijl de glucose uit het genuttigde ontbijt al uit het bloed is verdwenen.
‘Analoge insuline is niet identiek aan menselijke insuline', gaat Holleman verder. ‘Het is speciaal ontwikkeld voor subcutane toediening. Een gevolg hiervan is dat analoge insuline snel wordt opgenomen en ook relatief snel, na ongeveer vier tot vijf uur, weer is uitgewerkt. Mensen die analoge insuline gebruiken, al dan niet verwerkt in mixen, kunnen direct na het injecteren gaan eten en hoeven dus niet meer een half uur te wachten. Omdat de opname sneller verloopt, zie je ook een hogere insulinepiek na één uur. Hierdoor zijn de bloedglucose-waarden vlak na de maaltijd (post prandiaal) gemiddeld beter dan bij mensen die humane insuline gebruiken. Omdat analogen sneller zijn uitgewerkt, kunnen mensen bovendien hun verplichte tussendoortje om 11.00 uur ‘s ochtends laten staan en dat is een voordeel, met het oog op overgewicht. Ook zie je wat minder hypo's bij mensen die analoge insuline gebruiken.'
‘Analogen zijn een vooruitgang in de behandeling van diabetes. Het is nog wat vroeg om precies te zeggen hoe dit uitpakt nu ze verwerkt zijn in insulinemixen, maar ik durf met voorzichtigheid te zeggen dat analoge insulinemixen de voorkeur genieten boven humane insulinemixen.'




facebook google plus